Kanal Finans

13.07.2020 – İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) sanayi sektörünün en değerli verilerini oluşturan “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” araştırmasına göre 2019 yılının zirvesinde 87 milyar 949 milyon lira üretimden satışlarıyla yine TÜPRAŞ yer aldı. Ford Otomotiv 37 milyar 71 milyon lira ile ikinciliğini, Toyota Otomotiv 25 milyar 851 milyon lira üçüncülüğünü korudu. İSO 500’e bu yıl ilk kez katılan Star Rafineri de listeye beşinci sıradan girdi. 

100.000 TL Paranız Olsa Nasıl Yatırım Yapardınız? Sanal Para ile Deneyin!

İSO 500’teki kuruluşların ihracatı yüzde 2,4 artarken, katma değerdeki yüksek teknoloji yoğunluklu payı yüzde 6,9’a yükseldi. İstihdam yüzde 1, Ar-Ge harcamaları da yüzde 150’nin üzerinde arttı. Ancak finansman giderleri karlılıkta belirleyici olmayı sürdürürken, kaynak yapısındaki bozulma da devam etti ve toplam borçların payı 1,4 puan yükseldi. 

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan: “Orta-yüksek ve yüksek teknolojinin katma değerdeki payı ilk kez yüzde 30,4’e çıktı. Bunun savunma ve havacılık sanayi sektörlerinden kaynaklandığı düşünülüyor. Bununla birlikte araştırma gösterdi ki; sanayici borçla yaşamak zorunda. Bu borcu çevirebilmek adına düşük faizlere ihtiyaç duyuyor. En büyük avantajımız; faizlerin düşük seviyede seyretmesi. Yüksek faizle mücadele hafife alınmamalı.”

İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) 1968 yılından bu yana aralıksız gerçekleştirdiği ve sektör için en değerli verileri oluşturan “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” araştırmasının 2019 yılı sonuçları açıklandı. Odakule Fazıl Zobu Meclis Salonunda düzenlenen basın toplantısında İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan tarafından açıklanan “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” araştırmasına göre, 2019 yılında sanayinin zirvesinde 87 milyar 949 milyon lira üretimden satışları ile yine TÜPRAŞ yer aldı. Listede Ford Otomotiv 37 milyar 71 milyon lira üretimden satışlarıyla ikinciliğini, Toyota Otomotiv de 25 milyar 851 milyon lira üretimden satışlarıyla üçüncülüğünü korudu. Sıralamada Oyak Renault da 24 milyar 635 milyon lira üretimden satışlarıyla dördüncü oldu. Böylece ilk dört şirket, 2019 yılında bir önceki senenin sıralamasına göre değişmedi. İSO 500 araştırmasına bu yıl ilk kez katılan Star Rafineri de 20 milyar 831 milyon liralık üretimden satışları ile listeye beşinci sıradan girdi. Sanayinin check-up’ı olarak nitelenen, sanayi sektörü başta olmak üzere Türkiye ekonomisinin büyümesinden ihracatına, finansmandan yatırım iklimine kadar birçok alanda detaylı bilgiler içeren ve araştırmaya göre, Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2018 yılında 878 milyar lira olan üretimden satışlarını 2019 yılında yüzde 16,4 oranında artırarak 1 trilyon liranın üzerine çıkardı. 2019 yılındaki artış, 2017’deki yüzde 33,2 ve 2018’deki yüzde 34,5’lik oranlar ile kıyaslandığında, son üç yılın en düşük artışı olarak dikkat çekti, büyüme performansı yavaşladı. İSO 500’ün ihracatı da yüzde 2,4 artışla 73,5 milyar dolar oldu. Listede 30 yıl önce ihracat yapan firma sayısı 409 iken, son yıllarda bu rakam 450’ler bandını aştı ve 2019 yılında 463’e çıktı. İSO 500’ün Türkiye sanayi ihracatı içindeki payı yüzde 42 oldu.

Türkiye’nin En Büyük Sanayi Kuruluşları Listesi

Birinci 500 Büyük Kuruluş Sıra No: Kuruluşlar Bağlı
Bulunduğu
Oda/Kamu
Kamu
Sıra
No
Özel
Sıra
No
Üretimden
Satışlar (Net)
(TL)
2019 2018
1 1 TÜPRAŞ-Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. Kocaeli 1 87,949,306,283
2 2 Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. İstanbul 2 37,070,563,066
3 3 Toyota Otomotiv Sanayi Türkiye A.Ş. Sakarya 3 25,850,659,907
4 4 Oyak-Renault Otomobil Fabrikaları A.Ş. İstanbul 4 24,635,365,339
5 Star Rafineri A.Ş. Ege Bölgesi 5 20,831,490,442
6 6 Arçelik A.Ş. İstanbul 6 18,618,318,252
7 5 TOFAŞ Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. İstanbul 7 17,214,311,459
8 7 İskenderun Demir ve Çelik A.Ş. İskenderun 8 16,391,885,570
9 İstanbul 9
10 8 Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. İstanbul 10 14,146,073,159
11 15 Aselsan Elektronik San. ve Tic. A.Ş. Ankara 11 12,591,587,725
12 10 Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 12 10,903,560,018
13 11 Çolakoğlu Metalurji A.Ş. İstanbul 13 10,338,694,378
14 12 Mercedes-Benz Türk A.Ş. İstanbul 14 9,943,691,164
15 İstanbul 15
16 9 İçdaş Çelik Enerji Tersane ve Ulaşım Sanayi A.Ş. İstanbul 16 9,803,127,248
17 13 PETKİM Petrokimya Holding A.Ş. Ege Bölgesi 17 9,233,405,399
18 22 TUSAŞ-Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. Ankara 18 8,677,894,242
19 33 EÜAŞ Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü Kamu 1 8,515,825,488
20 17 BSH Ev Aletleri San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 19 8,359,211,422
21 14 Vestel Elektronik San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 20 7,834,471,752
22 18 Aygaz A.Ş. İstanbul 21 7,096,871,977
23 21 Vestel Beyaz Eşya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 22 6,973,646,070
24 20 Tosçelik Profil ve Sac Endüstrisi A.Ş. İskenderun 23 6,821,596,719
25 25 Unilever San. ve Tic. T.A.Ş. İstanbul 24 6,450,827,343
26 23 KARDEMİR Karabük Demir Çelik San. ve Tic. A.Ş. Karabük 25 5,947,670,908
27 19 Borçelik Çelik San. Tic. A.Ş. İstanbul 26 5,833,302,956
28 24 Er-Bakır Elektrolitik Bakır Mamulleri A.Ş. Denizli 27 5,590,822,991
29 26 Sarkuysan Elektrolitik Bakır San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 28 5,280,678,279
30 45 Yıldız Entegre Ağaç San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 29 5,240,529,005
31 28 Bosch San. ve Tic. A.Ş. Bursa 30 5,235,877,230
32 29 Eren Enerji Elektrik Üretim A.Ş. Zonguldak 31 5,142,855,672
33 37 Eti Gıda San. ve Tic. A.Ş. Eskişehir 32 5,064,201,391
34 39 Enerjisa Enerji Üretim A.Ş. Kocaeli 33 4,788,222,730
35 32 Assan Alüminyum San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 34 4,735,845,003
36 27 Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Kamu 2 4,599,424,093
37 42 Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Kamu 3 4,440,145,122
38 Eti Bakır A.Ş. İnebolu 35 4,403,956,126
39 47 Hayat Kimya Sanayi A.Ş. İstanbul 36 4,218,086,172
40 31 Milangaz LPG Dağıtım Tic. ve San. A.Ş. İstanbul 37 4,183,924,272
41 30 Kroman Çelik Sanayii A.Ş. Kocaeli 38 4,011,288,457
42 35 Yücel Boru ve Profil Endüstrisi A.Ş. İstanbul 39 3,965,914,426
43 65 Nadir Metal Rafineri San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 40 3,883,238,111
44 46 Kastamonu Entegre Ağaç San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 41 3,828,375,148
45 50 Coca-Cola İçecek A.Ş. İstanbul 42 3,790,697,383
46 41 AKSA Akrilik Kimya Sanayii A.Ş. Yalova 43 3,722,101,899
47 34 Baştuğ Metalurji Sanayi A.Ş. Osmaniye 44 3,707,832,143
48 53 Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Kamu 4 3,651,639,428
49 44 Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş. Konya 45 3,544,617,111
50 40 Philsa Philip Morris Sabancı Sigara ve Tütüncülük San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 46 3,426,968,235
51 61 BMC Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 47 3,396,379,700
52 70 Toros Tarım San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 48 3,386,939,367
53 51 İpragaz A.Ş. İstanbul 49 3,360,533,727
54 56 BRİSA Bridgestone Sabancı Lastik San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 50 3,355,657,610
55 36 İzmir Demir Çelik Sanayi A.Ş. Ege Bölgesi 51 3,307,473,850
56 48 Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş. Ankara 52 3,294,932,820
57 58 SÜTAŞ Süt Ürünleri A.Ş. Karacabey 53 3,241,113,611
58 59 Banvit Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş. Balıkesir 54 3,235,759,055
59 38 Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Kamu 5 3,152,360,314
60 69 MAN Türkiye A.Ş. Ankara 55 3,118,994,638
61 43 Diler Demir Çelik Endüstri ve Ticaret A.Ş. İstanbul 56 3,000,674,477
62 55 MMK Metalurji San. Tic. ve Liman İşletmeciliği A.Ş. Dörtyol 57 2,953,852,140
63 60 İçdaş Elektrik Enerjisi Üretim ve Yatırım A.Ş. Çanakkale 58 2,952,193,096
64 84 Kazan Soda Elektrik Üretim A.Ş. Ankara 59 2,923,368,100
65 62 ASAŞ Alüminyum San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 60 2,908,037,114
66 86 Şenpiliç Gıda Sanayi A.Ş. Sakarya 61 2,894,895,278
67 71 Soda Sanayii A.Ş. İstanbul 62 2,790,339,777
68 77 Sasa Polyester Sanayi A.Ş. Adana 63 2,758,588,277
69 67 Erdemir Çelik Servis Merkezi San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 64 2,707,591,115
70 122 Trakya Cam Sanayii A.Ş. İstanbul 65 2,683,580,577
71 54 Kaptan Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş. İstanbul 66 2,667,090,370
72 64 Yazıcı Demir Çelik Sanayi ve Turizm Ticaret A.Ş. İstanbul 67 2,655,120,810
73 72 Tosyalı Toyo Çelik A.Ş. Osmaniye 68 2,636,427,236
74 81 Tatmetal Çelik San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 69 2,573,533,611
75 82 JTI Tütün Ürünleri Sanayi A.Ş. Ege Bölgesi 70 2,539,723,345
76 57 Modern Karton San. ve Tic. A.Ş. Çorlu 71 2,534,389,060
77 85 ROKETSAN Roket San. ve Tic. A.Ş. Ankara 72 2,527,326,947
78 91 Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Kamu 6 2,513,343,408
79 73 Bosch Termoteknik Isıtma ve Klima San. Tic. A.Ş. Manisa 73 2,495,028,779
80 52 Borusan Mannesmann Boru San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 74 2,488,733,974
81 88 Atakaş Çelik San. ve Tic. A.Ş. Dörtyol 75 2,483,990,268
82 80 Gülsan Sentetik Dokuma San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 76 2,454,739,502
83 74 Posco Assan TST Çelik Sanayi A.Ş. Kocaeli 77 2,424,295,327
84 Kocaeli 78
85 102 Anadolu Cam Sanayii A.Ş. İstanbul 79 2,340,298,608
86 100 Kipaş Mensucat İşletmeleri A.Ş. K.Maraş 80 2,329,540,170
87 92 Bunge Gıda San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 81 2,308,164,629
88 90 Atlas Enerji Üretim A.Ş. İstanbul 82 2,283,175,406
89 76 Namet Gıda San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 83 2,258,116,827
90 133 Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu (M.K.E.K.) Genel Müdürlüğü Kamu 7 2,219,654,630
91 93 Abalıoğlu Yem-Soya ve Tekstil Sanayi A.Ş. Denizli 84 2,186,330,736
92 49 Otokar Otomotiv ve Savunma Sanayi A.Ş. İstanbul 85 2,182,370,896
93 Bolu 86
94 115 Tusaş Motor Sanayii A.Ş. Eskişehir 87 2,174,890,126
95 98 Petlas Lastik San. ve Tic. A.Ş. Kırşehir 88 2,172,402,158
96 96 Sanko Tekstil İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 89 2,146,184,392
97 97 Abdi İbrahim İlaç San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 90 2,141,053,054
98 87 Goodyear Lastikleri T.A.Ş. İstanbul 91 2,101,064,225
99 99 Autoliv Cankor Otomotiv Emniyet Sistemleri San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 92 2,098,945,656
100 BEYPİ Beypazarı Tarımsal Üretim Pazarlama San. ve Tic. A.Ş. Bolu 93 2,077,503,219
101 83 Köksan Pet ve Plastik Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 94 2,069,712,553
102 108 Sarten Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 95 2,026,065,966
103 109 Eti Soda Üretim Pazarlama Nakliyat ve Elektrik Üretim San. ve Tic. A.Ş. Ankara 96 2,016,477,216
104 95 C.P. Standart Gıda San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 97 1,994,464,290
105 181 FNSS Savunma Sistemleri A.Ş. Ankara 98 1,970,237,793
106 94 Indorama Ventures Corlu Pet Sanayi A.Ş. Çorlu 99 1,910,881,420
107 Ankara 100
108 105 HES Hacılar Elektrik San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 101 1,872,459,633
109 106 Korteks Mensucat San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 102 1,869,399,331
110 116 Modern Oluklu Mukavva Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. Çorlu 103 1,867,126,615
111 Eczacıbaşı Tüketim Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 104 1,859,985,765
112 137 Pro Yem San. ve Tic. A.Ş. Karacabey 105 1,858,546,426
113 68 Yeşilyurt Demir Çelik Endüstrisi ve Liman İşletmeleri Ltd. Şti. Samsun 106 1,832,970,079
114 78 Ekinciler Demir ve Çelik Sanayi A.Ş. İstanbul 107 1,827,494,350
115 114 Maxion İnci Jant Sanayi A.Ş. Manisa 108 1,812,660,300
116 124 Beyçelik Gestamp Otomotiv Sanayi A.Ş. Bursa 109 1,810,679,524
117 154 Oba Makarnacılık San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 110 1,801,352,219
118 129 Kordsa Teknik Tekstil A.Ş. Kocaeli 111 1,770,059,243
119 89 Asil Çelik San. ve Tic. A.Ş. Orhangazi 112 1,761,880,348
120 140 Merinos Halı San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 113 1,754,520,834
121 138 Prometeon Turkey Endüstriyel ve Ticari Lastikler A.Ş. İstanbul 114 1,751,056,276
122 120 Altınmarka Gıda San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 115 1,745,710,036
123 110 Tosyalı Filmaşin ve İnşaat Demir Üretim Sanayi A.Ş. İskenderun 116 1,733,773,332
124 126 Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. Kayseri 117 1,733,548,255
125 104 Esan Eczacıbaşı Endüstriyel Hammaddeler San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 118 1,685,595,662
126 125 Pınar Süt Mamülleri Sanayii A.Ş. Ege Bölgesi 119 1,683,152,903
127 112 Akçansa Çimento San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 120 1,682,512,493
128 163 Abalıoğlu Yağ San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 121 1,680,870,708
129 103 Kocaer Haddecilik San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 122 1,653,823,111
130 63 Et ve Süt Kurumu Genel Müdürlüğü Kamu 8 1,644,312,857
131 173 Cargill Tarım ve Gıda San. Tic. A.Ş. İstanbul 123 1,641,480,009
132 101 Özkan Demir Çelik Sanayi A.Ş. Ege Bölgesi 124 1,635,412,090
133 123 Federal Mogul Powertrain Otomotiv A.Ş. Kocaeli 125 1,632,723,455
134 161 Akenerji Elektrik Üretim A.Ş. İstanbul 126 1,629,961,131
135 139 Şölen Çikolata Gıda San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 127 1,602,504,672
136 169 Gümüşdoğa Su Ürünleri Üretim İhracat ve İthalat A.Ş. Milas 128 1,593,157,416
137 164 S.S. Trakya Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifleri Birliği Edirne 129 1,592,669,536
138 149 Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş. İstanbul 130 1,573,462,219
139 171 Progıda Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 131 1,566,242,452
140 153 HAVELSAN Hava Elektronik San. ve Tic. A.Ş. Ankara 132 1,559,267,804
141 131 Ravago Petrokimya Üretim A.Ş. Ege Bölgesi 133 1,551,415,021
142 148 İGSAŞ-İstanbul Gübre Sanayii A.Ş. Kocaeli 134 1,542,126,516
143 143 Eti Alüminyum A.Ş. Konya 135 1,528,529,129
144 141 Tarım Kredi Yem San. ve Tic. A.Ş. Ankara 136 1,514,283,441
145 132 Whirlpool Beyaz Eşya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 137 1,510,768,497
146 135 Karsan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. Bursa 138 1,500,333,196
147 431 İstikbal Mobilya San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 139 1,495,758,961
148 111 Limak Çimento San. ve Tic. A.Ş. Siirt 140 1,486,869,850
149 176 CMS Jant ve Makina Sanayii A.Ş. Ege Bölgesi 141 1,477,053,416
150 158 Kılıç Deniz Ürünleri Üretimi İhr. İth. ve Tic. A.Ş. Milas 142 1,462,108,493
151 200 Koçak Farma İlaç ve Kimya Sanayi A.Ş. İstanbul 143 1,448,246,088
152 İstanbul 144
153 146 Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayii A.Ş. İstanbul 145 1,409,512,407
154 134 Panagro Tarım Hayvancılık Gıda San. ve Tic. A.Ş. Konya 146 1,401,029,800
155 183 Mutlu Akü ve Malzemeleri Sanayii A.Ş. İstanbul 147 1,393,478,215
156 127 Çimsa Çimento San. ve Tic. A.Ş. Mersin 148 1,385,027,059
157 174 Mega Metal San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 149 1,381,787,227
158 188 Deva Holding A.Ş. İstanbul 150 1,374,156,778
159 166 Eczacıbaşı Yapı Gereçleri San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 151 1,363,534,874
160 145 Korozo Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 152 1,349,136,667
161 172 Hasçelik Kablo San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 153 1,342,677,680
162 224 Gedik Tavukçuluk ve Tarım Ürünleri Tic. San. A.Ş. Uşak 154 1,340,851,141
163 218 Başhan Tarımsal Ürünleri Pazarlama San. ve Dış Tic. A.Ş. Mersin 155 1,329,394,727
164 177 Soma Termik Santral Elektrik Üretim A.Ş. Soma 156 1,327,337,326
165 130 Betek Boya ve Kimya Sanayi A.Ş. İstanbul 157 1,326,725,219
166 185 Bellona Mobilya San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 158 1,316,255,332
167 156 Paşabahçe Cam San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 159 1,308,614,315
168 247 Erdemir Madencilik San. ve Tic. A.Ş. Sivas 160 1,304,439,773
169 204 Melike Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 161 1,298,594,425
170 220 Abalıoğlu Tarımsal Üretim A.Ş. Denizli 162 1,294,691,999
171 195 Aunde Teknik Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Bursa 163 1,293,762,128
172 147 Türk Prysmian Kablo ve Sistemleri A.Ş. Bursa 164 1,286,030,662
173 121 Tırsan Treyler San. ve Tic. A.Ş. Sakarya 165 1,279,692,300
174 159 Öznur Kablo San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 166 1,261,965,689
175 216 Daikin Isıtma ve Soğutma Sistemleri San. Tic. A.Ş. Sakarya 167 1,260,677,511
176 175 Tosyalı Demir Çelik Sanayi A.Ş. İskenderun 168 1,239,884,118
177 179 Reka Bitkisel Yağlar San. ve Tic. A.Ş. Tekirdağ 169 1,239,684,401
178 281 Sumitomo Rubber AKO Lastik San. ve Tic. A.Ş. Çankırı 170 1,227,078,008
179 373 Nurol Makina ve Sanayi A.Ş. Ankara 171 1,215,865,020
180 202 Anadolu Isuzu Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 172 1,210,820,863
181 184 Bosch Rexroth Otomasyon San. ve Tic. A.Ş. Bursa 173 1,196,325,163
182 261 Mitaş Endüstri San. Tic. A.Ş. Ankara 174 1,194,024,756
183 207 İnci GS Yuasa Akü San. ve Tic. A.Ş. Manisa 175 1,188,485,448
184 Ege Bölgesi 176
185 144 Durak Fındık San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 177 1,183,403,241
186 194 Bifa Bisküvi ve Gıda Sanayi A.Ş. Karaman 178 1,175,312,694
187 170 Toyota Boshoku Türkiye Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. Sakarya 179 1,174,850,775
188 189 Doğuş Çay ve Gıda Maddeleri Üretim Pazarlama İth. İhr. A.Ş. Ordu 180 1,173,746,118
189 209 Türk Tuborg Bira ve Malt Sanayii A.Ş. Ege Bölgesi 181 1,168,962,040
190 190 Naksan Plastik ve Enerji San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 182 1,164,025,221
191 351 HT Solar Enerji A.Ş. İstanbul 183 1,162,813,304
192 167 Seval Kablo Aydınlatma Cihazları İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. Denizli 184 1,160,283,880
193 191 Zorluteks Tekstil Tic. ve San. A.Ş. İstanbul 185 1,153,092,853
194 180 Tat Gıda Sanayi A.Ş. İstanbul 186 1,135,320,058
195 186 Hidromek-Hidrolik ve Mekanik Makina İmalat San. ve Tic. A.Ş. Ankara 187 1,130,914,464
196 206 Gübre Fabrikaları T.A.Ş. İstanbul 188 1,129,713,798
197 225 Aynes Gıda San. ve Tic. A.Ş. Denizli 189 1,128,064,124
198 182 AGT Ağaç San. ve Tic. A.Ş. Antalya 190 1,126,204,848
199 221 Menderes Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Denizli 191 1,124,924,891
200 İstanbul 192
201 232 Zorlu Doğal Elektrik Üretimi A.Ş. Aydın 193 1,106,676,033
202 269 Balsu Gıda San. ve Tic. A.Ş. Sakarya 194 1,103,402,555
203 Gaziantep 195
204 223 Sun Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 196 1,096,644,273
205 162 Mondi Tire Kutsan Kağıt ve Ambalaj Sanayi A.Ş. Ege Bölgesi 197 1,088,826,946
206 205 Nexans Türkiye Endüstri ve Ticaret A.Ş. İstanbul 198 1,084,882,249
207 198 DYO Boya Fabrikaları San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 199 1,084,467,170
208 152 Kardemir Haddecilik San. ve Tic. A.Ş. Denizli 200 1,082,584,028
209 228 Çekok Gıda San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 201 1,080,186,865
210 178 Kipaş Kağıt Sanayi İşletmeleri A.Ş. K.Maraş 202 1,071,365,966
211 Gönenli Süt ve Süt Ürünleri Gıda San. ve Tic. A.Ş. Balıkesir 203 1,071,181,382
212 320 Memişoğlu Tarım Ürünleri Ticaret Ltd. Şti. Mersin 204 1,062,127,886
213 160 Döktaş Dökümcülük Tic. ve San. A.Ş. Orhangazi 205 1,061,943,884
214 251 Selçuk İplik San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 206 1,060,720,530
215 326 Astor Transformatör Enerji Turizm İnşaat ve Petrol San. Tic. A.Ş.   Ankara 207 1,059,893,185
216 214 Polibak Plastik Film San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 208 1,052,268,986
217 217 Süper Film Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 209 1,043,499,154
218 208 RWE & Turcas Güney Elektrik Üretim A.Ş. Ankara 210 1,040,458,703
219 248 Mutlu Makarnacılık San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 211 1,033,388,827
220 230 Bayer Türk Kimya Sanayii Ltd. Şti. İstanbul 212 1,027,286,204
221 157 Hema Endüstri A.Ş. İstanbul 213 1,023,162,717
222 193 Boyteks Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 214 1,019,692,622
223 210 CMS Jant Sanayi A.Ş. Ege Bölgesi 215 1,018,814,139
224 168 İmbat Madencilik Enerji Turizm San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 216 1,018,542,096
225 201 Mescier Demir Çelik San. ve Tic. A.Ş. Karabük 217 1,018,060,176
226 Tiryaki Agro Gıda San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 218 1,015,618,459
227 241 Çalık Denim Tekstil San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 219 1,015,211,897
228 256 Hastavuk Gıda Tarım Hayvancılık San. ve Tic. A.Ş. Bursa 220 1,012,824,505
229 165 Olmuksan International Paper Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 221 1,010,282,055
230 222 Hugo Boss Tekstil Sanayi Ltd. Şti. Ege Bölgesi 222 1,007,504,885
231 324 Klimasan Klima San. ve Tic. A.Ş. Manisa 223 1,007,267,060
232 284 Mem Tekstil San. ve Tic. A.Ş. K.Maraş 224 1,006,165,203
233 229 Yayla Agro Gıda Sanayi ve Nakliyat A.Ş. Ankara 225 1,004,425,936
234 196 Assan Hanil Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 226 1,004,367,619
235 İstanbul 227
236 234 Elvan Gıda San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 228 1,000,093,311
237 250 Tadım Gıda Maddeleri San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 229 999,677,469
238 227 Yiğit Akü Malzemeleri Nakliyat Turizm İnşaat San. ve Tic. A.Ş. Ankara 230 986,229,247
239 İstanbul 231
240 293 Akyem Adana Yem Yağ Biodizel Tarım ve San. Tic. A.Ş. Adana 232 970,789,693
241 242 Arpaş İhracat İthalat ve Pazarlama A.Ş. İstanbul 233 970,228,970
242 286 Nobel İlaç San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 234 968,904,769
243 287 Park Termik Elektrik San. ve Tic. A.Ş. Ankara 235 961,187,801
244 155 Norm Cıvata San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 236 956,892,724
245 249 Farplas Otomotiv A.Ş. Kocaeli 237 956,162,056
246 377 Erikli Su ve Meşrubat San. ve Tic. A.Ş. Bursa 238 954,947,530
247 151 Ege Çelik Endüstrisi San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 239 954,210,884
248 280 Tersan Tersanecilik San. ve Tic. A.Ş. Yalova 240 951,625,792
249 255 Nuh Çimento Sanayi A.Ş. Kocaeli 241 951,389,878
250 237 Çamsan Entegre Ağaç San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 242 951,203,033
251 244 Lila Kağıt San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 243 933,303,819
252 266 Ak-Kim Kimya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 244 932,701,484
253 Çorlu 245
254 275 Kent Gıda Maddeleri San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 246 922,832,034
255 238 Akdeniz Kimya San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 247 917,759,531
256 327 Alp Havacılık San. ve Tic. A.Ş. Eskişehir 248 910,051,978
257 226 Çimko Çimento ve Beton San. Tic. A.Ş. Gaziantep 249 907,990,766
258 294 YATAŞ Yatak ve Yorgan San. Tic. A.Ş. Kayseri 250 904,608,420
259 258 Savola Gıda San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 251 901,642,211
260 296 Baymak Makina San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 252 893,790,137
261 263 Coşkunöz Metal Form Makina Endüstri ve Ticaret A.Ş. Bursa 253 893,446,616
262 259 Kansai Altan Boya San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 254 888,776,447
263 283 Sırmagrup İçecek San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 255 886,893,495
264 277 Beyteks Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Adana 256 883,802,528
265 340 Beşler Makarna Un İrmik Gıda San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 257 882,995,877
266 260 Altek Döküm Hadde Mamulleri San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 258 881,836,913
267 253 Şireci Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 259 881,730,478
268 265 Koruma Klor Alkali San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 260 876,883,722
269 192 Temsa Ulaşım Araçları San. ve Tic. A.Ş. Adana 261 874,566,777
270 BAGFAŞ Bandırma Gübre Fabrikaları A.Ş. İstanbul 262 871,611,534
271 Kocaeli 263
272 313 Elita Gıda San. ve Tic. A.Ş. Adana 264 869,578,643
273 118 Yazaki Otomotiv Yan San. ve Tic. A.Ş. Akyazı 265 868,757,683
274 273 Chassis Brakes International Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. Bursa 266 863,230,770
275 254 Aves Enerji Yağ ve Gıda Sanayi A.Ş. Mersin 267 862,987,237
276 271 Şık Makas Giyim San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 268 857,160,971
277 276 Dünya Uluslararası Mücevherat ve Kuyumculuk San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 269 856,684,941
278 299 AYD Otomotiv Endüstri San. ve Tic. A.Ş. Konya 270 845,475,275
279 199 Durmazlar Makina San. ve Tic. A.Ş. Bursa 271 842,736,663
280 236 Üniteks Tekstil Gıda Motorlu Araçlar San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 272 835,972,109
281 306 Dinarsu İmalat ve Ticaret T.A.Ş. İstanbul 273 832,650,870
282 285 Arslan Alüminyum A.Ş. İstanbul 274 831,722,081
283 262 Tosçelik Spiral Boru Üretim Sanayi A.Ş. İskenderun 275 831,129,824
284 İstanbul 276
285 Teklas Kauçuk San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 277 826,039,795
286 318 Lesaffre Turquie Mayacılık Üretim ve Ticaret A.Ş. Lüleburgaz 278 824,053,068
287 219 Sarbak Metal Tic. ve San. A.Ş. İstanbul 279 822,614,004
288 213 Ege Profil Tic. ve San. A.Ş. Ege Bölgesi 280 820,055,028
289 298 İskur Tekstil Enerji Tic. ve San. A.Ş. K.Maraş 281 817,791,521
290 308 Turkuvaz Plastik ve Temizlik Ürünleri San. Tic. A.Ş. İstanbul 282 811,449,956
291 292 Elba Basınçlı Döküm Sanayii A.Ş. Manisa 283 808,991,604
292 396 Umur Basım San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 284 805,292,908
293 289 Vatan Plastik San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 285 804,786,708
294 332 Şa-Ra Enerji İnşaat Tic. ve San. A.Ş. Ankara 286 801,055,202
295 291 Gazi Metal Mamülleri San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 287 797,520,590
296 307 Jotun Boya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 288 795,645,988
297 268 Çınar Boru Profil San. ve Tic. A.Ş. Ereğli/Kdz 289 787,591,537
298 252 Şirikçioğlu Mensucat San. ve Tic. A.Ş. K.Maraş 290 786,122,295
299 342 Polisan Kansai Boya San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 291 784,708,895
300 315 Yonca Gıda Sanayi İşletmeleri İç ve Dış Ticaret A.Ş. Manisa 292 782,751,848
301 Doğuş Yiyecek ve İçecek Üretim San. Tic. A.Ş. İstanbul 293 781,584,033
302 335 Şahinler Metal San. ve Tic. A.Ş. Ankara 294 781,387,377
303 270 Göknur Gıda Maddeleri Enerji İmalat İth. İhr. Tic. ve San. A.Ş. Ankara 295 780,225,897
304 382 Kadooğlu Yağ San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 296 777,760,529
305 405 Medcem Madencilik ve Yapı Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş. Silifke 297 777,678,806
306 345 KÇS Kahramanmaraş Çimento Beton Sanayi ve Madencilik İşletmeleri A.Ş. K.Maraş 298 777,552,683
307 İstanbul 299
308 301 Kartal Halı Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 300 770,901,950
309 215 Noksel Çelik Boru Sanayi A.Ş. Ankara 301 768,642,522
310 322 TYH Uluslararası Tekstil Pazarlama San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 302 760,364,987
311 Kayseri 303
312 328 Teknorot Otomotiv Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 304 755,435,225
313 360 Stackpole International Otomotiv Ürünleri Ltd. Şti. Ege Bölgesi 305 754,839,242
314 350 Sersim Dayanıklı Tüketim Malları San. ve Tic. Koll. Şti. İbrahim ve Mustafa Ustaoğlu Kayseri 306 753,905,787
315 75 Koç Metalurji A.Ş. Dörtyol 307 751,796,102
316 302 Pınar Entegre Et ve Un Sanayii A.Ş. Ege Bölgesi 308 749,526,886
317 314 Boyçelik Metal San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 309 749,130,918
318 239 Adopen Plastik ve İnşaat Sanayi A.Ş. Antalya 310 748,514,895
319 317 Saray Döküm ve Madeni Aksam Sanayi Turizm A.Ş. İstanbul 311 748,022,155
320 304 Sistem Alüminyum San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 312 742,812,184
321 264 Eti Krom A.Ş. Elazığ 313 741,418,751
322 295 Leoni Kablo ve Teknolojileri San. ve Tic. Ltd. Şti. Bursa 314 740,561,910
323 274 Has Çelik San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 315 740,314,788
324 İstanbul 316
325 246 Keskinoğlu Tavukçuluk ve Damızlık İşletmeleri San. Tic. A.Ş. Akhisar 317 736,539,905
326 278 Ortadoğu Rulman San. ve Tic. A.Ş. Ankara 318 734,123,742
327 243 Çayırova Boru San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 319 733,479,903
328 311 Orta Anadolu Ticaret ve Sanayi İşletmesi T.A.Ş. Kayseri 320 727,225,843
329 297 Kahramanmaraş Kağıt San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 321 726,434,572
330 385 ANKUTSAN Antalya Kutu Sanayi Oluklu Mukavva Kağıt Ticaret A.Ş. Antalya 322 725,745,843
331 323 Ege Endüstri ve Ticaret A.Ş. Ege Bölgesi 323 724,932,323
332 381 Çağ Çelik Demir ve Çelik Endüstri A.Ş. Karabük 324 724,082,421
333 267 Ağır Haddecilik A.Ş. Kocaeli 325 723,803,509
334 288 Lidersan Sağlık ve Gıda Ürünleri A.Ş. Gaziantep 326 723,550,606
335 344 Tayeks Dış Ticaret ve Tekstil Sanayi A.Ş. İstanbul 327 722,769,846
336 309 T.T.L. Tütün San. ve Dış Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 328 720,075,966
337 406 Femaş Metal San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 329 719,371,193
338 386 Nuh’un Ankara Makarnası San. ve Tic. A.Ş. Ankara 330 714,543,945
339 Gaziantep 331
340 435 Park Cam San. ve Tic. A.Ş. Bozüyük 332 710,898,982
341 374 Düzce Cam San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 333 710,415,558
342 341 Sun Chemical Matbaa Mürekkepleri ve Gereçleri San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 334 709,223,198
343 379 Bupiliç Entegre Gıda San. Tic. A.Ş. Balıkesir 335 707,800,767
344 Beyçelik Gestamp Şasi Otomotiv Sanayi A.Ş. Kocaeli 336 707,555,776
345 338 Trakya Döküm San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 337 705,036,932
346 333 Özgün Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. Trabzon 338 699,329,370
347 372 Bossa Ticaret ve Sanayi İşletmeleri T.A.Ş. Adana 339 695,073,729
348 363 Ankara Ofis Yem Gıda ve Makina San. Tic. A.Ş. Ankara 340 693,595,675
349 383 Abdioğulları Plastik ve Ambalaj Sanayi A.Ş. Adana 341 690,616,968
350 403 Kimteks Poliüretan San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 342 690,170,276
351 329 Yarış Kabin San. ve Tic. A.Ş. Balıkesir 343 687,197,927
352 197 Aptiv Turkey Teknoloji Hizmetleri Ltd. Şti. Bursa 344 685,192,109
353 272 ÇEMTAŞ Çelik Makina San. ve Tic. A.Ş. Bursa 345 684,521,112
354 429 Ova Un Fabrikası A.Ş. Konya 346 681,142,678
355 290 Aşkale Çimento Sanayi T.A.Ş. Erzurum 347 679,845,855
356 413 Sanko Enerji San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 348 679,641,719
357 321 Pamukkale Kablo San. ve Tic. A.Ş. Denizli 349 679,076,612
358 Gaziantep 350
359 Erciyas Çelik Boru Sanayi A.Ş. Düzce 351 674,186,409
360 359 Vitra Karo San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 352 674,075,600
361 İstanbul 353
362 399 ISS Hazır Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş. İstanbul 354 672,561,138
363 361 Nursan Kablo Donanımları San. ve Tic. A.Ş. Tavşanlı 355 666,858,428
364 331 Akbaşlar Tekstil Enerji San. ve Tic. A.Ş. Bursa 356 666,715,196
365 369 Silopi Elektrik Üretim A.Ş. Şırnak 357 665,776,484
366 Onsa Rafineri A.Ş. İstanbul 358 664,782,051
367 İstanbul 359
368 330 Nitto Bento Bantçılık San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 360 662,883,900
369 453 Poyraz Poyraz Fındık Entegre San. ve Tic. A.Ş. Ordu 361 661,494,824
370 354 Kartonsan Karton San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 362 658,783,173
371 356 Kangal Termik Santral Elektrik Üretim A.Ş. Sivas 363 657,789,975
372 459 Sayınlar Gıda Maddeleri San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 364 657,507,076
373 427 Kozlu Gıda İmalat San. Tic. ve Taşımacılık A.Ş. Suluova 365 657,414,798
374 434 Ümran Çelik Boru Sanayii A.Ş. İstanbul 366 655,302,338
375 461 Santa Farma İlaç Sanayii A.Ş. İstanbul 367 654,688,795
376 ÇİMTAŞ Çelik İmalat Montaj ve Tesisat A.Ş. İstanbul 368 653,876,298
377 312 Küçükçalık Tekstil San. ve Tic. A.Ş. İnegöl 369 652,509,648
378 343 Boğaziçi Beton San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 370 652,370,000
379 RMK Marine Gemi Yapım Sanayii ve Deniz Taşımacılığı İşletmesi A.Ş. İstanbul 371 652,284,830
380 Ulusoy Un San. ve Tic. A.Ş. Samsun 372 652,005,724
381 352 Bekaert İzmit Çelik Kord San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 373 651,618,588
382 462 Hektaş Ticaret T.A.Ş. Kocaeli 374 651,440,511
383 316 Matesa Tekstil San. ve Tic. A.Ş. K.Maraş 375 650,734,236
384 394 Üniteks Tekstil ve Ticaret A.Ş. İstanbul 376 648,677,394
385 368 Termo Teknik Tic. ve San. A.Ş. İstanbul 377 646,611,545
386 300 Aksa Jeneratör Sanayi A.Ş. İstanbul 378 642,553,994
387 409 Mioro Hediyelik Eşya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 379 642,230,889
388 346 İzdemir Enerji Elektrik Üretim A.Ş. Ege Bölgesi 380 641,985,266
389 371 Öz-Ka Lastik ve Kauçuk San. Tic. A.Ş. Kocaeli 381 641,634,951
390 424 Işıl Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. İstanbul 382 638,527,308
391 473 Biska Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 383 637,514,566
392 349 Çamlı Yem Besicilik San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 384 637,392,458
393 402 Erak Giyim San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 385 636,721,861
394 Yavuz Gıda San. ve Tic. A.Ş. Giresun 386 636,515,587
395 366 Tirsan Kardan San. ve Tic. A.Ş. Manisa 387 636,030,418
396 419 Mey Alkollü İçkiler San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 388 636,011,613
397 390 Frimpeks Kimya ve Etiket San. Tic. A.Ş. İstanbul 389 631,630,554
398 439 Kronospan Orman Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 390 629,944,699
399 Arslantürk Tarım Ürünleri San. İhr. ve İth. A.Ş. Trabzon 391 621,842,603
400 357 ERBOSAN Erciyas Boru San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 392 617,259,469
401 430 Europap Tezol Kağıt San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 393 616,385,776
402 Tukaş Gıda San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 394 615,565,583
403 397 TARFAŞ Tarımsal Faaliyetler Üretim San. ve Tic. A.Ş. Karacabey 395 612,792,600
404 235 Balıkesir Elektromekanik Sanayi Tesisleri A.Ş. Balıkesir 396 609,297,087
405 Standard Profil Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 397 607,110,440
406 Armada Gıda Tic. San. A.Ş. Mersin 398 606,671,526
407 325 Özer Metal Sanayi A.Ş. İstanbul 399 604,255,733
408 İstanbul 400
409 339 Form Sünger ve Yatak San. Tic. A.Ş. Kayseri 401 601,361,012
410 432 Sapro Temizlik Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 402 601,301,646
411 Uludağ İçecek T.A.Ş. Bursa 403 595,860,401
412 355 Maxion Jantaş Jant San. ve Tic. A.Ş. Manisa 404 595,353,654
413 Cimtas Boru İmalatları ve Tic. Ltd. Şti. Gemlik 405 595,072,052
414 336 Gemlik Gübre Sanayii A.Ş. Gemlik 406 589,544,450
415 470 Teksüt Süt Mamülleri San. ve Tic. A.Ş. Balıkesir 407 588,581,278
416 362 Legrand Elektrik Sanayi A.Ş. Kocaeli 408 587,779,623
417 480 Yörükoğlu Süt ve Ürünleri San. Tic. A.Ş. Antalya 409 585,879,767
418 469 ABC Deterjan San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 410 585,799,581
419 Standard Profil Ege Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. Manisa 411 583,135,609
420 443 Eksun Gıda Tarım San. ve Tic. A.Ş. Tekirdağ 412 583,044,978
421 378 Flokser Tekstil San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 413 580,077,908
422 483 Ateş Çelik İnşaat Taahhüt Proje Mühendislik San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 414 579,327,048
423 İstanbul 415
424 Agrobest Grup Tarım İlaçları Tohumculuk İmalat İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 416 573,757,551
425 415 Kale Kilit ve Kalıp Sanayi A.Ş. İstanbul 417 573,112,687
426 334 Güney Çelik Hasır ve Demir Mamülleri San. Tic. A.Ş. Adana 418 572,531,963
427 387 Amylum Nişasta San. ve Tic. A.Ş. Adana 419 567,420,294
428 455 Karel Elektronik San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 420 564,456,655
429 Oruçoğlu Yağ San. ve Tic. A.Ş. Afyonkarahisar 421 563,199,271
430 436 Emas Makina Sanayi A.Ş. Manisa 422 562,558,117
431 245 Oyak Beton San. ve Tic. A.Ş. Ankara 423 561,642,086
432 416 Georg Fischer Hakan Plastik Boru ve Profil San. Tic. A.Ş. İstanbul 424 560,698,615
433 388 Agromey Gıda ve Yem San. Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 425 556,104,483
434 İskur Boya Tekstil Tic. ve San. A.Ş. K.Maraş 426 555,857,109
435 Pilyem Gıda Tarım San. ve Tic. A.Ş. Adana 427 555,500,520
436 404 Ulaş Gıda Un Tekstil Nakliye Tic. ve San. A.Ş. Lüleburgaz 428 555,412,886
437 417 S.S. Marmara Zeytin Tarım Satış Kooperatifleri Birliği Bursa 429 553,609,682
438 Özerdem Mensucat San. ve Tic. A.Ş. Uşak 430 553,538,507
439 445 Özdilek Ev Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Bursa 431 551,344,622
440 391 ENPAY Endüstriyel Pazarlama ve Yatırım A.Ş. Kocaeli 432 551,319,696
441 187 Odelo Otomotiv Aydınlatma A.Ş. Bursa 433 548,875,094
442 337 Harput Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Bursa 434 547,734,319
443 İstanbul 435
444 438 Kalibre Boru San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 436 546,741,825
445 136 Net Haddecilik San. ve Tic. Ltd. Şti. Dörtyol 437 544,908,107
446 478 Teverpan MDF Levha San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 438 544,823,028
447 479 Özyaşar Tel ve Galvanizleme Sanayi A.Ş. İstanbul 439 544,419,290
448 496 Nev Saç Metal Sanayi İnşaat Nakliye ve Tic. Ltd. Şti. Nevşehir 440 541,608,753
449 E.R. Yem Gıda Tarım Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.  Ege Bölgesi 441 540,480,078
450 441 Gamateks Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Denizli 442 538,008,997
451 450 Akpa Alüminyum San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 443 536,720,407
452 367 Samet Kalıp ve Madeni Eşya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 444 536,150,952
453 353 Adana Çimento Sanayii T.A.Ş. Adana 445 535,906,143
454 489 ATT Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Çerkezköy 446 532,878,323
455 408 Çayeli Bakır İşletmeleri A.Ş. Çayeli 447 531,587,538
456 348 Atom Kablo San. ve Tic. A.Ş. Denizli 448 529,404,761
457 Özyılmaz Fındık Tic. ve San. Ltd. Şti. Çarşamba 449 526,382,380
458 492 Durum Gıda San. ve Tic. A.Ş. Mersin 450 526,283,771
459 Baykan Moda A.Ş. İstanbul 451 525,335,067
460 468 Jantsa Jant San. ve Tic. A.Ş. Aydın 452 520,705,976
461 Demir Export A.Ş. Ankara 453 520,621,346
462 423 Konveyör Beyaz Eşya ve Otomotiv Yan San. Tic. A.Ş. İstanbul 454 519,363,190
463 376 Peyman Kuruyemiş Gıda Aktariye Kimyevi Maddeler Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. Eskişehir 455 518,663,688
464 448 Kaltun Madencilik Sanayi Nakliye ve Akaryakıt Ticaret A.Ş. Aydın 456 518,528,904
465 Erdem Soft Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. Gaziantep 457 517,219,286
466 426 Bekaert Kartepe Çelik Kord San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 458 516,787,697
467 392 Uğur Konfeksiyon San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 459 516,528,844
468 Omnia Nişasta San. ve Tic. A.Ş. Adana 460 513,542,072
469 Felda Iffco Gıda San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 461 513,425,602
470 495 Göliplik Şeremet Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Bursa 462 512,097,485
471 454 Gürsoy Yem Gıda ve Hayvancılık San. Tic. A.Ş. Adana 463 511,942,017
472 Gaziantep 464
473 474 Teksan Jeneratör Elektrik San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 465 509,516,715
474 Çerkezköy 466
475 Safa Tarım A.Ş. Konya 467 508,194,787
476 389 Baykan Denim Konfeksiyon A.Ş. İstanbul 468 507,747,290
477 499 Kasar ve Dual Tekstil Sanayii A.Ş. İstanbul 469 505,464,181
478 467 Gizem Seramik Frit ve Glazür San. ve Tic. A.Ş. Sakarya 470 504,747,915
479 422 Kalde Klima Orta Basınç Fittings ve Valf Sanayi A.Ş. İstanbul 471 504,377,226
480 Realkom Tekstil Ürünleri Sanayi Pazarlama ve Dış Ticaret A.Ş. İstanbul 472 496,421,768
481 İstanbul 473
482 446 Doğtaş Kelebek Mobilya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 474 495,239,544
483 Yakupoğlu Tekstil ve Deri San. Tic. A.Ş. Ankara 475 494,820,270
484 Enka Süt ve Gıda Mamülleri San. ve Tic. A.Ş. Konya 476 494,402,434
485 Torun Bakır Alaşımları Metal San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 477 493,962,421
486 458 Ege Kimya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 478 493,898,455
487 Murat Ticaret Kablo Sanayi A.Ş. İstanbul 479 492,970,335
488 Öztiryakiler Madeni Eşya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 480 491,779,447
489 393 İzocam Tic. ve San. A.Ş. İstanbul 481 491,369,450
490 456 OPSAN Orijinal Sac Parça San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 482 491,141,364
491 414 Teknopanel Çatı ve Cephe Panelleri Üretim San. ve Tic. A.Ş. Mersin 483 490,591,450
492 428 Eroğlu Giyim San. Tic. A.Ş. İstanbul 484 490,218,576
493 358 Buga Otis Asansör San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 485 490,072,145
494 Maren Maraş Elektrik Üretim San. ve Tic. A.Ş. K.Maraş 486 489,516,226
495 421 Bak Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 487 487,977,728
496 407 Eti Elektrometalurji A.Ş. Antalya 488 487,803,707
497 487 Arıkan Mensucat San. ve Tic. A.Ş. K.Maraş 489 485,733,563
498 Soyyiğit Gıda San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 490 485,370,875
499 Karizma Beşler Et-Gıda San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 491 484,750,589
500 Aydın Mensucat Döşemelik Kumaş San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 492 483,393,314

 

 

İSO 500, Odakule’de yapılan basın toplantısı ile açıklanırken İSO Başkanı Erdal Bahçıvan’ın konuşması şu şekilde gerçekleşti:

İstanbul Sanayi Odası (İSO) olarak, 52 yıldır kesintisiz bir şekilde kamuoyuna sunduğumuz “İSO-Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırması”nın 2019 yılı sonuçlarını paylaşmak üzere, siz değerli basın mensupları ile maalesef hayatımızı olumsuz etkilemeye devam eden Covid-19 pandemi koşullarında bir araya gelmiş bulunuyoruz.

Ekonomimiz, sanayimiz, akademi dünyamız ve ekonomi basınımız için değeri her geçen yıl biraz daha artan bu kıymetli araştırmamızı açıklayacağımız basın toplantımıza hoş geldiniz. Sizleri İstanbul Sanayi Odası adına, Yönetim Kurulu Başkan Yardımcılarımız Sayın İrfan Özhamaratlı ve Sayın Sadık Ayhan Saruhan ile birlikte sevgi ve saygıyla selamlıyorum.

Bu vesileyle iki gün sonra anacağımız 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü’nü ile ilgili düşüncelerimi paylaşmak istiyorum. Bundan dört yıl önce yaşadıklarımız asla unutulmayacak, acılarla dolu bir geceydi. Demokrasiye ve Milli İradeye saygı yolunda o gece Millet olarak nasıl kenetlendiysek bugün ve yarın da öyle olacağımızı buradan bir kez daha ifade etmek istiyorum.

Bu ayın sonunda manevi dünyamızda çok anlamlı bir yere sahip Kurban Bayramı’nı da hep birlikte idrak edeceğiz. Tüm gönüllere sevgi, kardeşlik, barış, mutluluk ve özellikle insanlığa sağlık getirmesi dileğiyle Kurban Bayramınızı da şimdiden tebrik ediyorum.

Her yıl açıkladığımız İSO 500 araştırmaları, ait oldukları dönemlerin adeta check-up’ını ortaya koyuyor. Son yıllarda gelenek hale getirdiğimiz, eski sayılarımızı basarak sizlerle paylaşmayı bu yılda sürdürüyoruz. Bu yıl sizlere dağıttığımız 1970 yılına ait araştırmamız da aynı bugünkü gibi ait olduğu döneme ilişkin çok değerli bilgiler içeriyor.

Bu vesileyle böylesine kıymetli ve artık tarihsel bir anlam da ifade eden İSO 500’ün ortaya çıkması için son derece değerli bilgilerini yıllardır bizlerle paylaşarak, sanayimizin check-up’ını yapma imkanını veren tüm şirketlerimize buradan şükranlarımı sunuyorum.

Ayrıca bu verilerin odamıza ulaşmasından itibaren gece gündüz demeden hummalı bir çalışma temposuyla “İSO-Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırması”nı ortaya çıkaran Ekonomik Araştırmalar ve Kurumsal Finans Şubemize, danışmanlarımıza ve emeği geçen tüm arkadaşlarımıza da teşekkür etmek istiyorum.

Dünyamız, insanlık çok zor günlerden geçiyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün Covid-19 için “pandemi” açıklaması yapmasından bu yana; hayatımızdaki hiçbir şeyin eskisi gibi olmadığını hep birlikte görüyoruz, yaşıyoruz. Ve ne yazık ki bu sürecin daha ne kadar böyle süreceğine ilişkin bir öngörü de yok.

Tabii bu süreç, İSO 500 araştırmasını en kısa sürede ekonomi kamuoyu ile buluşturma çabamızı da olumsuz etkiledi. Hatırlarsanız daha önce temmuz ayı sonlarında paylaşılan İSO 500 verilerini, her geçen sene biraz daha erkene çekerek geçen yıl Mayıs ayının son haftasında açıklamıştık. Ancak pandemi nedeniyle şirketlerimizin vergisel dönemleri ertelenince, 500 Büyük için gerekli olan finansal verileri toplamamız da doğal olarak gecikti.

Ve nihayet, şirketlerimizin değerli bilgilerini bizlerle paylaşmaya başlamaları ile birlikte bizim için başlayan büyük maraton, olabilecek en kısa sürede, işte bugün burada sizlerin karşısında mutlu sona ulaşmış bulunuyor.

Araştırmamızın öne çıkan bazı sonuçlarını sizlerle paylaşmadan önce, bu araştırmanın kapsadığı 2019 yılının dünya ve Türkiye ekonomik konjonktürünü kısaca hatırlatmayı yararlı buluyorum.

2019, küresel ekonomide sıra dışı gelişmelerin yaşandığı bir yıldı. Ticarette korumacılık yıl genelinde artarken, bu anlamda ticari faaliyetler üzerinde en olumsuz etkiyi ABD-Çin ticaret savaşları gösterdi. Brexit, bütün yıl boyunca Avrupa ekonomisinin üzerinde adeta kara bir bulut gibi döndü durdu. Bu düğüm yılın son ayında çözülmüş olsa da süreç, Euro Bölgesi ekonomik faaliyetlerine ağır bir damga vurdu.

Bunun yanında siyasi kutuplaşmalar; başta ABD-İran gerginliği olmak üzere ülkeler arası karşılıklı yaptırımlar ve jeopolitik gelişmeler, içinde bulunduğumuz bölge dahil olmak üzere birçok coğrafyada iktisadi faaliyetleri olumsuz etkiledi.

Bütün bu negatif faktörlerin sonucu olarak 2019 yılında gelişmiş ülkelerde büyümenin yüzde 1,7 ile son yılların en düşük seviyesine indiğini gördük. ABD yüzde 2,3, Euro bölgesi ise yüzde 1,3 büyürken, dünya ekonomisindeki büyüme yüzde 2,9 ile son 10 yılın en düşük seviyesinde gerçekleşti.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu araştırmamızın sonuçlarına bu çerçeveden baktığımızda, sonuçların dış faktörlerin de etkisiyle yaşanan finansal türbülansın ve ardından gelen dengelenme sürecinin etkilerini yansıttığını söyleyebiliriz.

Dünyada ivme kaybeden ekonomik aktivite, ülkemizde ise artan maliyetler ve talepteki durağanlık gibi faktörlerin etkisiyle, 2019 yılını yüzde 0,9 büyüme ile kapattık. Sanayi sektörümüz de aynı yıl ancak yüzde 0,2 büyüdü.

Geçen yılın ekonomik konjonktüründen söz ederken, 31 Mart’ta yapılan yerel seçimler ve ardından tekrarlanan İstanbul seçimlerini de unutmamamız gerekir. Yılın yarısına yayılan bu seçim atmosferinin ekonomi üzerindeki olumsuz etkilerini özellikle vurgulamak isterim.

Bu bağlamda 500 Büyük sonuçları hakkında şunun altını çizmek isterim: 500 Büyük sanayi kuruluşumuz, 2019 yılında önceki dönemlerden devrolan finansal kırılganlıkların yarattığı zorluklara karşı verdiği çetin mücadele ile, büyüme patikasına geri dönüş çabasının sancılarını bir arada yaşamıştır.

İSO 500 araştırmamızın bazı temel verileri ile şirket sıralamalarına geçmeden önce, araştırmanın ortaya koyduğu ve geçen yıl da dikkatinizi çektiğim iki olumlu gelişmeye değinmek istiyorum.

İSO 500 Büyük sonuçlarına göre; son 3 yıldan beri istikrarlı bir şekilde gerek orta-yüksek gerekse yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerin yaratılan katma değer içindeki payı artış gösteriyor. 2017’de yüzde 20,2 olan orta-yüksek teknoloji payı, 2018’de yüzde 22,2’ye, 2019’da ise yüzde 23,5’e yükselmiştir. Yine 2017’de yüzde 3,6 olan yüksek teknoloji payı da 2018’de yüzde 5,3’e, 2019’da da yüzde 6,9’a çıkmıştır. 2019 yılında ilk kez orta-yüksek ve yüksek teknolojinin yaratılan katma değerdeki payı yüzde 30’u geçmiştir. Bunlar hiç kuşkusuz gelecek adına umut verici iyileşmelerdir.

Sanayimizin teknoloji yoğunluklu katma değer üretmesinin önünü açacak faktörlerden biri de şüphesiz, şirketlerin AR-GE’ye yaptıkları, yapacakları harcamalardır. 2019 500 Büyük anket verileri bu konuda da iyimser olmamızı sağlayacak sonuçlar sunuyor.

Buna göre, 2019 yılında AR-GE harcamalarının 9,7 milyar TL olarak gerçekleştiğini görüyoruz. Bu bir önceki yıla göre yüzde 152 artışı ifade etmektedir. Aynı dönemde AR-GE harcamalarının üretimden satışlara oranının da yaklaşık binde 5’ten yüzde 1’e yükseldiğini özellikle vurgulamak istiyorum.

Bu iyi göstergelerin yanında, İSO 500’ün sanayi kuruluşlarımız ile ilgili ortaya koyduğu ve üzerinde çok düşünmemiz gereken veriler de bulunmaktadır. Bunların başında, finansal göstergeler gelmektedir. Ne yazık ki bu göstergelerle ilgili olarak, bu yıl da bir iyileşmenin olduğunu söylemekte zorlanıyoruz. 2019 yılında yaşanan tüm olumsuzluklara karşın sanayi kuruluşlarımızın esas faaliyetlerinden elde ettikleri başarılarının, yine finansman maliyetlerinin gölgesinde kaldığını görmekteyiz.

2019 yılında 500 Büyük’ün finansman giderleri yüzde 33,4 düşüşle 63,8 milyar TL’ye inerken, finansman giderlerinin faaliyet karı içindeki payı yüzde 88,9’dan yüzde 69,3’e gerilemiştir. Bu rakamlara bakarak 2019 yılında finansman giderlerinin faaliyet karı üzerindeki baskısının azaldığını söyleyebilsek dahi bu giderler yine de yüksektir.

Finansal göstergeler içinde öncelikle dikkatinizi çekmek istediğim bir başka konu da İSO 500’ün kaynak yapısındaki toplam borçların payıdır. İSO 500’ün bu göstergesinde de son beş yıldır dikkat çeken bozulmanın 2019’da devam ettiğini görmekteyiz.

2015 yılı ile birlikte ilk kez yüzde 60’ların üstüne çıkan toplam borçların payı 1,4 puan daha artarak yüzde 68,4’e yükselmiştir. Özkaynakların payı ise yüzde 31,6’ya gerilemiştir. 2019 itibarı ile İSO 500’ün kaynak yapısındaki çarpıklığın en yüksek seviyelere ulaştığını hatırlatmakta ve bu oranların dünya ortalamalarının üstünde olduğunu vurgulamakta yarar görüyorum.

Bu borç ve finansal yük altında sanayicinin bugün en büyük avantajı, faizlerin düşük seviyede seyretmesidir. İSO 500’ün temel göstergeleri de göstermektedir ki sanayici kazandıklarıyla borç kapatamıyor. Borçla yaşamak zorunda. Bu borcu çevirebilmek adına düşük faizlere ihtiyaç duyuyor. Bu nedenle yüksek faizle mücadeleyi hiç hafife almamalıyız.

 

 

İSO, Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2017 Araştırmasını Açıkladı

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2017” araştırmasını açıkladı

İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) yarım asrı deviren ve sanayi sektörünün en değerli verilerini oluşturan “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” araştırmasına göre 2017 yılının zirvesinde 51,1 milyar TL’lik üretimden satışları ile yine TÜPRAŞ yer aldı. Ford Otomotiv 22,7 milyar TL’lik üretimden satışlarıyla ikinciliği korurken, üçüncü ise 2016 yılına göre üç basamak yükselen 17,8 milyar TL üretimden satışlarıyla Toyota Otomotiv oldu. 

İSO 500’ün üretimden satışları son 13 yılın en yüksek büyümesi oldu ve yüzde 33,2 artışla 653 milyar TL’ye çıktı. İSO 500’ün ihracatı da ülkenin toplam ihracat artışını geçerek yüzde 17 büyüme ile 64,5 milyar dolara yükseldi. Sanayici esas faaliyet karının yarısını finansman gideri olarak ödemeye devam etti. Borçlanmada öz kaynakların payı gerilerken, kısa vadeli borçların payı ise arttı.  

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan: “Bu sene 50. yılını kutladığımız İSO 500 araştırması, sanayimizin geçen yılın son çeyreğinden bu yana içine girdiği yatırım eğilimi ve motivasyonunun bir an önce realize edilmesi gerçeğini ortaya koydu. Finansal istikrarda bir sorun yaşanmadığı takdirde sanayimizin ülke ekonomisine katkılarının artarak devam edeceğine inanıyoruz.”

İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) 1968 yılından bu yana aralıksız gerçekleştirdiği ve sektör için en değerli verileri oluşturan “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2017” araştırmasının sonuçları açıklandı. Düzenlenen basın toplantısında İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan tarafından açıklanan “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” araştırmasına göre, 2017 yılında sanayinin zirvesinde 51,1 milyar TL’lik üretimden satışları ile yine TÜPRAŞ yer aldı. İSO 500’ün üretimden satışlarının 2016’da yüzde 6,7’sini gerçekleştiren TÜPRAŞ, 2017 yılında ise bu oranı yüzde 7,8’e yükseltti. Ford Otomotiv 22,7 milyar TL’lik üretimden satışlarıyla ikinciliği korurken, üçüncü ise 2016 yılına göre üç basamak yükselen 17,8 milyar TL üretimden satışlarıyla Toyota Otomotiv oldu.

Reel ekonominin mevcut durumunu ve yaşadığı sorunları ortaya çıkarması bakımından önem taşıyan araştırmaya göre, İSO 500’ün üretimden satışları 2017 yılında yüzde 33,2 artışla 490 milyar TL’den 653 milyar TL’ye çıkarak yüksek bir büyüme performansı gösterdi. Son üç yıldır İSO 500’ün üretimden satışlarında görülen zayıf büyüme, 2017 yılında yüzde 19’luk oranla yerini reel büyümeye bıraktı. Satışlardaki artışta iç ve dış talepteki büyümenin yanı sıra ihracat gelirlerinde etkili olan döviz kurlarındaki artış rol oynadı. Gerçekleşen büyüme oranı da İSO 500’de son 13 yılın en yüksek büyümesi olarak dikkat çekti.

İSO 500’ün ihracatı da yüzde 17 büyüyerek 64,5 milyar dolara yükseldi. Türkiye ihracat artışının üzerinde bir performans sergileyen İSO 500, 2017 yılında Türkiye ihracatının yüzde 41,1’ini ve sanayi ihracatının da yüzde 42,8’ini gerçekleştirdi.

Ağırlıklı olarak otomotiv ve demir çelik şirketlerinin yer aldığı İSO 500 Büyük’ün ilk 10 şirketinin toplam üretimden satışlar içinden aldığı pay 2016 yılında yüzde 25 iken, 2017 yılında yüzde 26,7’ye yükseldi.

Bahçıvan: “Sanayinin motivasyonu realize edilmeli”

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, “Araştırmamızın bu sene 50. yılını kutluyoruz. İlk kez 1968 yılında yapılan, sadece ülkemizin değil dünyada da benzerine az rastlanan bir örnek olan İSO 500’ü, bu yıl yarım asrı devirmiş olmanın gururuyla kamuoyunun dikkatine sunuyoruz. Bu değerli çalışmamız, sanayimizin geçen yılın son çeyreğinden bu yana içine girdiği yatırım eğilimi ve motivasyonunun bir an önce realize edilmesi gerçeğini ortaya koydu. 2017 yılında alınmış olan yatırım teşvik belgelerindeki artıştan da yatırım noktasındaki bu güçlü istek ve arzuyu açıkça görmekteyiz. Bu yatırımlarla ilgili olarak umudumuzu korumakla beraber geciktiğimizi de üzülerek görüyoruz. Oysa mevcut konjonktürü çok hızlı bir şekilde yatırımlarla beslememiz gerektiğinin bilincindeyiz. 2017 yılında ekonomiye büyük bir dinamizm ve büyümeye katkı getiren Kredi Garanti Fonu’nun önümüzdeki günlerde revizyona tabii tutularak nitelikli sanayi yatırımları için ihtiyacımız olan yeni bir can suyuna dönüşeceğine inanıyoruz” dedi.

Sanayinin yatırım yapmak, üretmek, istihdam yaratmak noktasındaki motivasyonunun; uygun finansman koşullarla desteklendiğinde ekonominin çok daha güçlü bir büyüme ivmesi içine gireceğini vurgulayan Bahçıvan, şunları söyledi: “İSO olarak öncülük ettiğimiz yeni bir Kalkınma Bankacılığı ve KGF gibi yapısal konular gündeme alındıkça finansal açıdan rahatlayacak olan sanayicilerimizle nitelikli büyümeyi görmeye devam edeceğiz. 2017’deki umut verici büyümenin geleceğe taşınabilmesinde temel belirleyici olan finansal istikrarda bir sorun yaşanmadığı takdirde sanayimizin ülke ekonomisine katkılarının artarak devam edeceğine inanıyoruz.” 

Faaliyet karları finansman giderine gitti

İSO Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu araştırmasının sonuçları şu şekilde gerçekleşti:

İSO 500’ün faaliyet karı oranı sınırlı bir iyileşme ile yüzde 9,6 olurken, toplam faaliyet karı mutlak büyüklüğü 70,6 milyar TL’ye yükseldi. Karlılıkta temel belirleyici olmayı sürdüren finansman giderleri yüzde 21,3 artışla 29 milyar TL’den 35,2 milyar TL’ye çıktı. Finansman giderlerinin net satışlara oranı yüzde 5,2’den yüzde 4,8’e gerilese bile sanayici esas faaliyetinden kazandığının yarısını finansman gideri olarak ödemeye devam etti. Sanayinin mevcut mali yapısı içinde faiz ve kur dalgalanmaları, sanayi sektöründe karlılığı ve sermaye birikimini etkilemeye devam etti.

Erdal Bahçıvan “Geçen yıl daha uygun mali koşulları yaratma başarısını gösteren sanayiciler, maalesef finansman cenderesinden hala kurtulamadı. Son yıllardaki en iyi senesinde bile sanayicilerimiz, faaliyet karının yarısını finansman gideri olarak kaybetmeye devam etmiştir. Sanayicilerimiz, 2017 yılında da 70 milyar TL’lik faaliyet karının yüzde 49,8’ini, yani 35 milyar TL’sini finansman giderine ayırmak zorunda kaldı” dedi.

Borçlanmada öz kaynak payı azaldı

İSO 500’ün FAVÖK mutlak büyüklüğü yüzde 24,4 artarak 94,7 milyar TL’ye, vergi öncesi dönem kar ve zarar toplamı da yüzde 40,7 artışla 53,1 milyar TL’ye çıktı. Borçlanma ile öz kaynakların dağılımını yansıtan kaynak yapısında, öz kaynaklar aleyhine bozulma eğilimi oldu. İSO 500 Büyük’te toplam borçların payı 2017 yılında 1 puan daha artarak yüzde 62,9’a yükselirken, öz kaynakların payı ise yüzde 37,1’e geriledi. 

Kısa vadeli borçların toplamdaki payı arttı

İSO 500’ün mali borçlarında artış geçen yıla göre biraz daha yavaşlamış olsa da reel olarak büyüme eğilimini sürdürdü ve yüzde 17,1 artışla 243 milyar TL oldu. Kısa vadeli mali borçların toplam mali borçlar içindeki payı da yüzde 37,8’den yüzde 41,9’a yükseldi. Kısa vadeli mali borç oranının dünya ortalaması yüzde 25’ler civarında iken, bu tablo sanayi sektörümüzün finansman yapısındaki negatif ayrışmanın sürdüğünü ortaya koydu. 

Devreden KDV 7,2 milyar TL’ye, kar eden kuruluş sayısı da 422’ye çıktı

Sanayicinin üzerindeki devreden KDV yükü bir önceki yıla göre yüzde 20 gibi ciddi bir oranda artarak 7,2 milyar TL’ye çıktı. Finansman konusunda sıkıntılı olan ve finansal kaynaklara ancak yüksek maliyetlerle ulaşabilen sanayici, önemli bir miktarı sıfır faiz ile devlete borç vermiş oldu. İSO 500’ün duran varlıkları 2017’de yüzde 41,5’e geriledi. 2017 yılında yatırım koşullarındaki göreceli iyileşmeye ve önemli yatırım teşvikleri verilmesine rağmen duran varlık yatırımları yeterli büyümeyi gösteremedi. İSO 500’de kar eden kuruluş sayısı 392’den 422’ye yükseldi. Faiz, amortisman, vergi öncesi kar ve zarar eden firma sayıları ise 2017 yılında 488’e çıktı ve ölçülmeye başladığı son beş yıl içindeki en yüksek sayıya ulaştı. 

Katma değerde ortak-düşük teknoloji ağırlığı

Yaratılan katma değer itibarıyla en yüksek payı yüzde 39,9 ile son iki yılda olduğu gibi yine orta-düşük teknoloji yoğunluklu sanayiler aldı. Düşük teknoloji yoğunluklu sanayilerin payı 1,2 puan azalarak yüzde 36,2 oldu. Orta-yüksek teknoloji yoğunluklu sanayiler grubunun payı yüzde 19,5’ten yüzde 20,2’ye yükselirken, yüksek teknoloji yoğunluklu sanayiler grubunun payı ise yüzde 3,6 ile geçen yıla göre hemen hemen aynı kaldı. İSO 500’de AR-GE yapan firma sayısı 239’dan 254’e yükseldi. AR-GE harcamaları yüzde 23,7 artarak 3,5 milyar TL’ye çıktı. 

İstihdam yüzde 1,7 arttı, yabancı sermayeli kuruluş sayısı 115 oldu

İSO 500’ün sağladığı istihdam yüzde 1,7 oranında arttı. Ödenen maaş ve ücretlerdeki artış da yüzde 14,1 olarak gerçekleşmiştir. Enflasyon ile karşılaştırıldığında maaş ve ücretlerin reel olarak arttığı görüldü. Yabancı sermaye paylı kuruluşların sayısı 8 adet azalarak 115’e indi. Yabancı sermayeli şirketlerin sayısındaki azalmaya karşın, bu firmaların ihracat ağırlığı sevindirici oldu. 115 firma, İSO 500’ün toplam ihracatının yüzde 48,4’ünü gerçekleştirirken üretimden satışların da yüzde 32’sini oluşturdu.

İSO Türkiye’nin 500 Büyük Kuruluşu -2017 (İlk 10-Üretimden Satışlara göre)

1-Tüpraş

2-Ford Otomotiv

3-Toyota Otomotiv

4-Tofaş

5-Oyak-Renault

6-Arçelik

7-İskenderun Demir Çelik

8-Ereğli Demir Çelik

9-İçdaş Çelik

10-Hyundai Assan

 

Birinci 500 Büyük Kuruluş Sıra No: Kuruluşlar Bağlı
Bulunduğu
Oda/Kamu
Kamu
Sıra
No:
Özel
Sıra
No:
Üretimden
Satışlar (Net)
(TL)
2017 2016
1 1 TÜPRAŞ-Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. Kocaeli 1 51.143.020.471
2 2 Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. İstanbul 2 22.669.355.014
3 6 Toyota Otomotiv Sanayi Türkiye A.Ş. Sakarya 3 17.830.449.851
4 3 TOFAŞ Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. İstanbul 4 15.911.044.439
5 4 Oyak-Renault Otomobil Fabrikaları A.Ş. İstanbul 5 15.673.395.350
6 5 Arçelik A.Ş. İstanbul 6 12.582.252.953
7 10 İskenderun Demir ve Çelik A.Ş. İskenderun 7 10.623.490.800
8 11 Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. İstanbul 8 9.920.840.201
9 9 İçdaş Çelik Enerji Tersane ve Ulaşım Sanayi A.Ş. Çanakkale 9 9.307.530.883
10 8 Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 10 8.361.235.000
11 14 Aygaz A.Ş. İstanbul 11 6.768.921.616
12 15 Mercedes-Benz Türk A.Ş. İstanbul 12 6.486.557.570
13 17 PETKİM Petrokimya Holding A.Ş. Ege Bölgesi 13 6.473.545.885
14 19 Çolakoğlu Metalurji A.Ş. İstanbul 14 6.314.022.611
15 12 Vestel Elektronik San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 15 6.295.924.137
16 13 İstanbul Altın Rafinerisi A.Ş. İstanbul 16 6.199.419.278
17 16 BSH Ev Aletleri San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 17 5.749.012.324
18 7 EÜAŞ Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü Kamu 1 5.202.939.442
19 22 Tosçelik Profil ve Sac Endüstrisi A.Ş. İskenderun 18 5.003.862.517
20 20 Aselsan Elektronik San. ve Tic. A.Ş. Ankara 19 4.484.420.748
21 18 Unilever San. ve Tic. T.A.Ş. İstanbul 20 4.480.411.691
22 28 Borçelik Çelik San. Tic. A.Ş. İstanbul 21 4.453.651.886
23 24 Vestel Beyaz Eşya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 22 3.957.671.084
24 34 KARDEMİR Karabük Demir Çelik San. ve Tic. A.Ş. Karabük 23 3.942.769.194
25 21 Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Kamu 2 3.874.621.336
26 33 Sarkuysan Elektrolitik Bakır San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 24 3.846.654.092
27 23 Bosch San. ve Tic. A.Ş. Bursa 25 3.836.458.324
28 29 TUSAŞ-Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. Ankara 26 3.608.591.419
29 25 Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş. Ankara 27 3.488.988.451
30 38 Er-Bakır Elektrolitik Bakır Mamulleri A.Ş. Denizli 28 3.402.705.248
31 32 Milangaz LPG Dağıtım Tic. ve San. A.Ş. İstanbul 29 3.277.138.474
32 37 Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Kamu 3 3.171.487.805
33 42 Kroman Çelik Sanayii A.Ş. Kocaeli 30 3.079.564.088
34 27 Eti Gıda San. ve Tic. A.Ş. Eskişehir 31 3.072.445.212
35 49 Yücel Boru ve Profil Endüstrisi A.Ş. İstanbul 32 3.071.931.731
36 46 Eren Enerji Elektrik Üretim A.Ş. Zonguldak 33 2.996.978.472
37 26 Philsa Philip Morris Sabancı Sigara ve Tütüncülük San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 34 2.935.246.082
38 41 Assan Alüminyum San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 35 2.911.846.153
39 44 AKSA Akrilik Kimya Sanayii A.Ş. Yalova 36 2.834.463.303
40 36 Kastamonu Entegre Ağaç San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 37 2.794.082.188
41 48 Baştuğ Metalurji Sanayi A.Ş. Osmaniye 38 2.762.845.955
42 30 Coca-Cola İçecek A.Ş. İstanbul 39 2.748.964.462
43 31 Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş. Konya 40 2.715.924.904
44 35 İpragaz A.Ş. İstanbul 41 2.688.052.228
45 39 Enerjisa Enerji Üretim A.Ş. Kocaeli 42 2.582.510.085
46 58 MMK Metalurji San. Tic. ve Liman İşletmeciliği A.Ş. Dörtyol 43 2.528.699.567
47 54 İzmir Demir Çelik Sanayi A.Ş. Ege Bölgesi 44 2.526.646.667
48 53 Nadir Metal Rafineri San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 45 2.487.708.840
49 45 Hayat Kimya Sanayi A.Ş. İstanbul 46 2.477.591.588
50 43 Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Kamu 4 2.363.351.196
51 50 Yıldız Entegre Ağaç San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 47 2.341.158.360
52 52 Banvit Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş. Balıkesir 48 2.340.255.026
53 47 Abalıoğlu Yem-Soya ve Tekstil Sanayi A.Ş. Denizli 49 2.316.306.588
54 51 SÜTAŞ Süt Ürünleri A.Ş. Karacabey 50 2.272.649.261
55 61 Diler Demir Çelik Endüstri ve Ticaret A.Ş. İstanbul 51 2.238.057.888
56 57 BRİSA Bridgestone Sabancı Lastik San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 52 2.088.116.619
57 76 Tezcan Galvanizli Yapı Elemanları San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 53 2.041.476.336
58 66 Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Kamu 5 1.951.484.113
59 91 Modern Karton San. ve Tic. A.Ş. Çorlu 54 1.935.833.374
60 103 Honda Türkiye A.Ş. Kocaeli 55 1.909.651.497
61 74 Kaptan Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş. İstanbul 56 1.897.507.044
62 56 Borusan Mannesmann Boru San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 57 1.896.851.037
63 59 Toros Tarım San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 58 1.881.568.475
64 İnebolu 59
65 40 Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Kamu 6 1.794.596.001
66 75 Yazıcı Demir Çelik Sanayi ve Turizm Ticaret A.Ş. İstanbul 60 1.773.752.598
67 69 Şenpiliç Gıda Sanayi A.Ş. Sakarya 61 1.773.094.972
68 240 Gram Altın Pazarlama San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 62 1.749.593.967
69 72 Et ve Süt Kurumu Genel Müdürlüğü Kamu 7 1.719.897.064
70 86 Erdemir Çelik Servis Merkezi San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 63 1.695.223.886
71 73 İçdaş Elektrik Enerjisi Üretim ve Yatırım A.Ş. Çanakkale 64 1.671.590.249
72 79 ASAŞ Alüminyum San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 65 1.670.182.958
73 65 Namet Gıda San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 66 1.669.265.861
74 99 Yeşilyurt Demir Çelik Endüstrisi ve Liman İşletmeleri Ltd. Şti. Samsun 67 1.663.291.993
75 89 ROKETSAN Roket San. ve Tic. A.Ş. Ankara 68 1.661.390.598
76 55 Sanko Tekstil İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 69 1.657.103.135
77 62 Soda Sanayii A.Ş. İstanbul 70 1.646.088.266
78 82 Sasa Polyester Sanayi A.Ş. Adana 71 1.630.567.373
79 137 BMC Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 72 1.612.176.712
80 68 Koç Metalurji A.Ş. Dörtyol 73 1.610.285.049
81 67 C.P. Standart Gıda San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 74 1.583.707.267
82 80 HES Hacılar Elektrik San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 75 1.575.100.454
83 81 Bosch Termoteknik Isıtma ve Klima San. Tic. A.Ş. Manisa 76 1.552.407.439
84 83 MAN Türkiye A.Ş. Ankara 77 1.538.334.565
85 77 Gülsan Sentetik Dokuma San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 78 1.513.709.475
86 110 Ekinciler Demir ve Çelik Sanayi A.Ş. İstanbul 79 1.498.774.849
87 71 Otokar Otomotiv ve Savunma Sanayi A.Ş. İstanbul 80 1.482.404.406
88 85 Goodyear Lastikleri T.A.Ş. İstanbul 81 1.458.719.023
89 63 Akçansa Çimento San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 82 1.439.608.402
90 124 Tatmetal Çelik San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 83 1.422.039.435
91 221 Limak Çimento San. ve Tic. A.Ş. Siirt 84 1.396.187.363
92 64 JTI Tütün Ürünleri Sanayi A.Ş. Ege Bölgesi 85 1.380.441.340
93 Bolu 86
94 94 Autoliv Cankor Otomotiv Emniyet Sistemleri San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 87 1.370.439.409
95 101 Petlas Lastik San. ve Tic. A.Ş. Kırşehir 88 1.337.124.274
96 97 Köksan Pet ve Plastik Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 89 1.329.072.420
97 93 Erpiliç Entegre Tavukçuluk Üretim Pazarlama ve Tic. Ltd. Şti. Bolu 90 1.283.699.255
98 111 Trakya Cam Sanayii A.Ş. İstanbul 91 1.278.360.722
99 Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. Kayseri 92 1.277.149.733
100 88 Çimsa Çimento San. ve Tic. A.Ş. Mersin 93 1.270.367.542
101 113 Yazaki Otomotiv Yan San. ve Tic. A.Ş. Akyazı 94 1.259.340.409
102 87 Pınar Süt Mamülleri Sanayii A.Ş. Ege Bölgesi 95 1.250.585.550
103 Ankara 96
104 60 Tiryaki Agro Gıda San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 97 1.231.496.759
105 131 Kipaş Mensucat İşletmeleri A.Ş. Kahramanmaraş 98 1.218.952.575
106 98 Betek Boya ve Kimya Sanayi A.Ş. İstanbul 99 1.216.367.402
107 Tosyalı Filmaşin ve İnşaat Demir Üretim Sanayi A.Ş. İskenderun 100 1.200.930.957
108 96 Indesit Company Beyaz Eşya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 101 1.198.120.681
109 132 Ravago Petrokimya Üretim A.Ş. Ege Bölgesi 102 1.184.886.605
110 70 Atlas Enerji Üretim A.Ş. İstanbul 103 1.165.395.617
111 112 Sarten Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 104 1.156.780.665
112 154 Eti Soda Üretim Pazarlama Nakliyat ve Elektrik Üretim San. ve Tic. A.Ş. Ankara 105 1.152.797.865
113 114 S.S. Trakya Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifleri Birliği Edirne 106 1.133.603.258
114 215 Asil Çelik San. ve Tic. A.Ş. Orhangazi 107 1.122.304.744
115 129 Maxion İnci Jant Sanayi A.Ş. Manisa 108 1.121.188.156
116 143 Esan Eczacıbaşı Endüstriyel Hammaddeler San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 109 1.113.912.962
117 139 Merinos Halı San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 110 1.098.183.862
118 90 Delphi Automotive Systems Ltd. Şti. İstanbul 111 1.094.873.421
119 92 Paşabahçe Cam San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 112 1.094.337.196
120 189 Korteks Mensucat San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 113 1.080.918.416
121 Indorama Ventures Corlu Pet Sanayi A.Ş. Çorlu 114 1.076.559.613
122 155 Modern Oluklu Mukavva Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. Çorlu 115 1.074.083.454
123 122 Beyçelik Gestamp Otomotiv Sanayi A.Ş. Bursa 116 1.067.616.797
124 108 Temsa Ulaşım Araçları San. ve Tic. A.Ş. Adana 117 1.064.931.510
125 İstanbul 118
126 Pro Yem San. ve Tic. A.Ş. Karacabey 119 1.044.346.633
127 185 Özkan Demir Çelik Sanayi A.Ş. Ege Bölgesi 120 1.043.105.739
128 165 Eti Alüminyum A.Ş. Konya 121 1.039.642.302
129 117 Tusaş Motor Sanayii A.Ş. Eskişehir 122 1.029.814.327
130 134 Hema Endüstri A.Ş. İstanbul 123 1.028.114.811
131 121 Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu (M.K.E.K.) Genel Müdürlüğü Kamu 8 1.026.255.199
132 115 Hidromek-Hidrolik ve Mekanik Makina İmalat San. ve Tic. A.Ş. Ankara 124 1.021.085.170
133 161 Öznur Kablo San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 125 1.020.105.853
134 125 Abdi İbrahim İlaç San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 126 1.019.387.705
135 100 Prometeon Turkey Endüstriyel ve Ticari Lastikler A.Ş. İstanbul 127 1.014.996.082
136 Keskinoğlu Tavukçuluk ve Damızlık İşletmeleri San. Tic. A.Ş. Akhisar 128 1.014.695.847
137 106 Tat Gıda Sanayi A.Ş. İstanbul 129 1.013.477.097
138 145 Kordsa Teknik Tekstil A.Ş. Kocaeli 130 1.012.256.846
139 109 Bunge Gıda San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 131 1.007.418.097
140 120 Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş. İstanbul 132 1.002.656.118
141 104 Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayii A.Ş. İstanbul 133 1.000.118.577
142 118 Eczacıbaşı Yapı Gereçleri San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 134 992.548.093
143 149 Federal Mogul Powertrain Otomotiv A.Ş. Kocaeli 135 992.278.827
144 123 Boytaş Mobilya San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 136 991.533.073
145 Atakaş Çelik San. ve Tic. A.Ş. Dörtyol 137 991.211.302
146 127 Cargill Tarım ve Gıda San. Tic. A.Ş. İstanbul 138 989.466.890
147 119 Kaleseramik Çanakkale Kalebodur Seramik Sanayi A.Ş. İstanbul 139 988.981.431
148 146 Türk Prysmian Kablo ve Sistemleri A.Ş. Bursa 140 988.247.063
149 95 Altınmarka Gıda San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 141 982.483.909
150 135 İmbat Madencilik Enerji Turizm San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 142 974.230.184
151 116 Grid Solutions Enerji Endüstrisi A.Ş. Kocaeli 143 964.095.438
152 160 Döktaş Dökümcülük Tic. ve San. A.Ş. Orhangazi 144 960.244.934
153 204 Tarım Kredi Yem San. ve Tic. A.Ş. Ankara 145 941.254.354
154 202 Eti Krom A.Ş. Elazığ 146 936.793.901
155 176 Kocaer Haddecilik San. ve Tic. A.Ş. Denizli 147 934.515.280
156 İstanbul Denizcilik Gemi İnşa San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 148 933.177.381
157 194 Toyota Boshoku Türkiye Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. Sakarya 149 917.513.595
158 158 Kılıç Deniz Ürünleri Üretimi İhr. İth. ve Tic. A.Ş. Milas 150 917.329.072
159 140 Noksel Çelik Boru Sanayi A.Ş. Ankara 151 916.583.644
160 138 Beşler Makarna Un İrmik Gıda San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 152 901.896.265
161 162 Korozo Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 153 893.044.191
162 164 AGT Ağaç San. ve Tic. A.Ş. Antalya 154 886.076.460
163 183 Hasçelik Kablo San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 155 885.401.876
164 201 İGSAŞ-İstanbul Gübre Sanayii A.Ş. Kocaeli 156 878.110.082
165 278 Ege Çelik Endüstrisi San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 157 877.923.228
166 186 Mutlu Akü ve Malzemeleri Sanayii A.Ş. İstanbul 158 873.877.267
167 170 Tırsan Treyler San. ve Tic. A.Ş. Sakarya 159 873.561.186
168 208 Karsan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. Bursa 160 868.071.278
169 163 CMS Jant ve Makina Sanayii A.Ş. Ege Bölgesi 161 862.470.878
170 150 Anadolu Isuzu Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 162 862.017.871
171 151 DYO Boya Fabrikaları San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 163 855.520.405
172 İstanbul 164
173 159 Assan Hanil Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 165 850.589.045
174 153 Şölen Çikolata Gıda San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 166 850.271.772
175 191 Olmuksan International Paper Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 167 843.334.323
176 147 Zorluteks Tekstil Tic. ve San. A.Ş. İstanbul 168 839.891.732
177 Schneider Elektrik San. ve Tic. A.Ş. Manisa 169 838.717.125
178 199 Seval Kablo Aydınlatma Cihazları İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. Denizli 170 838.350.085
179 272 Farba Otomotiv Aydınlatma ve Plastik Fabrikaları A.Ş. Bursa 171 823.363.231
180 130 RWE & Turcas Güney Elektrik Üretim A.Ş. Ankara 172 822.451.728
181 169 Bifa Bisküvi ve Gıda Sanayi A.Ş. Karaman 173 815.739.813
182 107 Egemer Elektrik Üretim A.Ş. Erzin 174 812.800.213
183 175 Doğuş Çay ve Gıda Maddeleri Üretim Pazarlama İth. İhr. A.Ş. Ordu 175 812.708.705
184 248 Tosyalı Demir Çelik Sanayi A.Ş. İskenderun 176 803.178.154
185 173 Aksa Jeneratör Sanayi A.Ş. İstanbul 177 801.765.424
186 260 Kipaş Kağıt Sanayi İşletmeleri A.Ş. Kahramanmaraş 178 801.417.266
187 207 Yayla Agro Gıda Sanayi ve Nakliyat A.Ş. Ankara 179 800.576.777
188 İstanbul 180
189 217 Norm Cıvata San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 181 795.181.006
190 188 Durak Fındık San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 182 794.824.751
191 152 Savola Gıda San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 183 789.936.269
192 218 Mondi Tire Kutsan Kağıt ve Ambalaj Sanayi A.Ş. Ege Bölgesi 184 789.805.614
193 168 Başhan Tarımsal Ürünleri Pazarlama San. ve Dış Tic. A.Ş. Mersin 185 788.868.793
194 141 Progıda Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 186 777.394.606
195 Net Haddecilik San. ve Tic. Ltd. Şti. Dörtyol 187 776.832.102
196 166 Bayer Türk Kimya Sanayii Ltd. Şti. İstanbul 188 776.176.554
197 225 Durmazlar Makina San. ve Tic. A.Ş. Bursa 189 772.860.809
198 251 Oba Makarnacılık San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 190 770.304.809
199 192 Ege Profil Tic. ve San. A.Ş. Ege Bölgesi 191 766.642.776
200 190 Boyteks Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 192 766.628.642
201 167 Aunde Teknik Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Bursa 193 765.710.490
202 OMV Samsun Elektrik Üretim San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 194 763.166.477
203 İstanbul 195
204 200 Gedik Tavukçuluk ve Tarım Ürünleri Tic. San. A.Ş. Uşak 196 759.419.369
205 172 Aşkale Çimento Sanayi T.A.Ş. Erzurum 197 757.496.085
206 301 Abalıoğlu Yağ San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 198 755.422.224
207 195 Deva Holding A.Ş. İstanbul 199 754.688.844
208 255 Melike Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 200 751.045.627
209 196 Merkez Çelik San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 201 749.774.751
210 285 Mega Metal San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 202 748.972.640
211 142 Çelikler Seyitömer Elektrik Üretim A.Ş. Kütahya 203 747.718.516
212 499 Sıddık Kardeşler Haddecilik San. Tic. Ltd. Şti. İstanbul 204 743.234.017
213 223 İlhan Demir Çelik ve Boru Profil Endüstrisi A.Ş. Dörtyol 205 742.021.496
214 187 Menderes Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Denizli 206 741.045.850
215 206 Çimko Çimento ve Beton San. Tic. A.Ş. Gaziantep 207 737.837.146
216 181 Aynes Gıda San. ve Tic. A.Ş. Denizli 208 733.954.481
217 182 Lidersan Sağlık ve Gıda Ürünleri A.Ş. Gaziantep 209 731.103.977
218 İstanbul 210
219 249 Nexans Türkiye Endüstri ve Ticaret A.Ş. İstanbul 211 730.230.056
220 222 Koçak Farma İlaç ve Kimya Sanayi A.Ş. İstanbul 212 721.658.976
221 156 Tersan Tersanecilik San. ve Tic. A.Ş. Yalova 213 720.354.546
222 Çebitaş Demir Çelik Endüstrisi A.Ş. İstanbul 214 714.971.562
223 180 Balsu Gıda San. ve Tic. A.Ş. Sakarya 215 714.703.215
224 229 Şireci Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 216 711.788.183
225 228 Aves Enerji Yağ ve Gıda Sanayi A.Ş. Mersin 217 709.647.308
226 203 Gübre Fabrikaları T.A.Ş. İstanbul 218 709.014.899
227 184 Çekok Gıda San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 219 707.626.527
228 274 Çamsan Entegre Ağaç San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 220 698.193.719
229 136 Aksa Enerji Üretim A.Ş. İstanbul 221 694.964.637
230 209 Naksan Plastik ve Enerji San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 222 689.881.051
231 102 Küçükbay Yağ ve Deterjan Sanayi A.Ş. Ege Bölgesi 223 681.360.476
232 198 Hugo Boss Tekstil Sanayi Ltd. Şti. Ege Bölgesi 224 670.034.602
233 250 Gümüşdoğa Su Ürünleri Üretim İhracat ve İthalat A.Ş. Milas 225 667.757.591
234 266 Şirikçioğlu Mensucat San. ve Tic. A.Ş. Kahramanmaraş 226 657.728.837
235 212 Mescier Demir Çelik San. ve Tic. A.Ş. Karabük 227 657.603.583
236 473 Anadolu Cam Sanayii A.Ş. İstanbul 228 657.481.572
237 193 Nuh Çimento Sanayi A.Ş. Kocaeli 229 657.368.943
238 231 Şık Makas Giyim San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 230 657.311.476
239 213 Tadım Gıda Maddeleri San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 231 655.706.180
240 273 Çınar Boru Profil San. ve Tic. A.Ş. Ereğli/Kdz. 232 654.813.522
241 179 Pınar Entegre Et ve Un Sanayii A.Ş. Ege Bölgesi 233 652.351.327
242 302 Sarbak Metal Tic. ve San. A.Ş. İstanbul 234 650.390.533
243 256 Polibak Plastik Film San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 235 650.308.064
244 305 Kardemir Haddecilik San. ve Tic. A.Ş. Denizli 236 647.458.710
245 292 Elvan Gıda San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 237 643.213.174
246 238 CMS Jant Sanayi A.Ş. Ege Bölgesi 238 642.478.915
247 348 Gazi Metal Mamülleri San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 239 641.857.777
248 241 Hastavuk Gıda Tarım Hayvancılık San. ve Tic. A.Ş. Bursa 240 641.138.197
249 226 Türk Tuborg Bira ve Malt Sanayii A.Ş. Ege Bölgesi 241 639.094.737
250 216 Farplas Otomotiv A.Ş. İstanbul 242 635.424.858
251 253 Süper Film Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 243 634.150.978
252 220 Reka Bitkisel Yağlar San. ve Tic. A.Ş. Tekirdağ 244 628.045.168
253 264 Arpaş İhracat İthalat ve Pazarlama A.Ş. İstanbul 245 617.867.449
254 283 Kansai Altan Boya San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 246 616.272.203
255 252 Sırmagrup İçecek San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 247 615.526.871
256 Gaziantep 248
257 Kocaeli 249
258 178 Balıkesir Elektromekanik Sanayi Tesisleri A.Ş. Balıkesir 250 609.724.885
259 275 Mem Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Kahramanmaraş 251 604.875.325
260 320 Erdemir Madencilik San. ve Tic. A.Ş. Sivas 252 603.666.181
261 298 Koruma Klor Alkali San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 253 603.270.150
262 242 Adopen Plastik ve İnşaat Sanayi A.Ş. Antalya 254 600.800.564
263 294 Selçuk İplik San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 255 600.308.850
264 211 Kent Gıda Maddeleri San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 256 598.967.152
265 311 İnci GS Yuasa Akü San. ve Tic. A.Ş. Manisa 257 594.702.747
266 290 Yeşim Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Bursa 258 593.019.560
267 261 Peyman Kuruyemiş Gıda Aktariye Kimyevi Maddeler Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. Eskişehir 259 591.769.854
268 233 Oyak Beton San. ve Tic. A.Ş. Ankara 260 586.493.144
269 262 Elif Plastik Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 261 584.279.882
270 361 Bosch Rexroth Otomasyon San. ve Tic. A.Ş. Bursa 262 582.970.672
271 İstanbul 263
272 210 Dünya Uluslararası Mücevherat ve Kuyumculuk San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 264 580.204.736
273 293 HAVELSAN Hava Elektronik San. ve Tic. A.Ş. Ankara 265 579.732.824
274 270 Coşkunöz Metal Form Makina Endüstri ve Ticaret A.Ş. Bursa 266 578.067.820
275 205 Park Termik Elektrik San. ve Tic. A.Ş. Ankara 267 577.967.881
276 281 Ortadoğu Rulman San. ve Tic. A.Ş. Ankara 268 571.471.697
277 214 Elita Gıda San. ve Tic. A.Ş. Adana 269 571.387.650
278 267 Akdeniz Kimya San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 270 568.624.154
279 332 YATAŞ Yatak ve Yorgan San. Tic. A.Ş. Kayseri 271 567.494.286
280 177 Teklas Kauçuk San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 272 565.355.868
281 322 Yarış Kabin San. ve Tic. A.Ş. Balıkesir 273 564.135.392
282 319 İskur Tekstil Enerji Tic. ve San. A.Ş. Kahramanmaraş 274 562.687.000
283 243 Cimtas Boru İmalatları ve Tic. Ltd. Şti. Gemlik 275 560.660.386
284 308 Çayırova Boru San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 276 559.052.936
285 452 Arslan Alüminyum A.Ş. İstanbul 277 556.221.180
286 245 Votorantim Çimento San. ve Tic. A.Ş. Ankara 278 554.888.337
287 339 Doğtaş Kelebek Mobilya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 279 553.475.632
288 İstanbul 280
289 232 Saray Döküm ve Madeni Aksam Sanayi Turizm A.Ş. İstanbul 281 549.871.505
290 312 Baymak Makina San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 282 549.519.828
291 307 Daikin Isıtma ve Soğutma Sistemleri San. Tic. A.Ş. Sakarya 283 548.387.487
292 269 Üniteks Tekstil Gıda Motorlu Araçlar San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 284 546.706.377
293 296 Nobel İlaç San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 285 545.932.235
294 268 KÇS Kahramanmaraş Çimento Beton Sanayi ve Madencilik İşletmeleri A.Ş. Kahramanmaraş 286 543.175.613
295 287 Vatan Plastik San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 287 542.396.306
296 İstanbul 288
297 291 Dinarsu İmalat ve Ticaret T.A.Ş. İstanbul 289 539.771.209
298 369 Yiğit Akü Malzemeleri Nakliyat Turizm İnşaat San. ve Tic. A.Ş. Ankara 290 536.131.776
299 259 Tümosan Motor ve Traktör Sanayi A.Ş. Konya 291 529.166.004
300 324 Lila Kağıt San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 292 528.981.628
301 317 Polisan Kansai Boya San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 293 528.719.674
302 297 Göknur Gıda Maddeleri Enerji İmalat İth. İhr. Tic. ve San. A.Ş. Ankara 294 527.515.430
303 378 Elba Basınçlı Döküm Sanayii A.Ş. Manisa 295 526.234.217
304 265 Lesaffre Turquie Mayacılık Üretim ve Ticaret A.Ş. Lüleburgaz 296 525.815.799
305 279 Bolu Çimento Sanayii A.Ş. Bolu 297 519.587.934
306 258 Jotun Boya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 298 514.183.972
307 303 Kadooğlu Yağ San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 299 512.197.073
308 379 Ağır Haddecilik A.Ş. Kocaeli 300 510.841.593
309 304 Mutlu Makarnacılık San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 301 509.633.934
310 230 Orta Anadolu Ticaret ve Sanayi İşletmesi T.A.Ş. Kayseri 302 509.368.479
311 346 Leoni Kablo ve Teknolojileri San. ve Tic. Ltd. Şti. Bursa 303 508.410.315
312 239 BAGFAŞ Bandırma Gübre Fabrikaları A.Ş. İstanbul 304 507.768.383
313 433 Özer Metal Sanayi A.Ş. İstanbul 305 506.518.731
314 İstanbul 306
315 236 Boğaziçi Beton San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 307 505.750.951
316 314 Sun Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 308 505.433.698
317 355 Kartal Halı Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 309 504.154.043
318 326 Turkuvaz Plastik ve Temizlik Ürünleri San. Tic. A.Ş. İstanbul 310 503.301.726
319 288 Özgün Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. Trabzon 311 502.743.841
320 325 Ak-Kim Kimya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 312 502.637.201
321 271 Has Çelik San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 313 500.128.044
322 321 Akyem Adana Yem Yağ Biodizel Tarım ve San. Tic. A.Ş. Adana 314 497.757.958
323 364 Boyçelik Metal San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 315 495.063.072
324 295 Matesa Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Kahramanmaraş 316 493.245.392
325 406 Kahramanmaraş Kağıt San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 317 492.475.917
326 402 Form Sünger ve Yatak San. Tic. A.Ş. Kayseri 318 488.780.382
327 Tavşanlı 319
328 İstanbul 320
329 414 Aydınlar Yedek Parça San. ve Tic. A.Ş. Konya 321 484.316.800
330 263 Yonca Gıda Sanayi İşletmeleri İç ve Dış Ticaret A.Ş. Manisa 322 483.234.347
331 337 Çelikler Orhaneli Tunçbilek Elektrik Üretim A.Ş. Bursa 323 483.103.243
332 299 Mitaş Enerji ve Madeni İnşaat İşleri T.A.Ş. Ankara 324 480.255.921
333 246 Vitra Karo San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 325 476.057.746
334 343 Pamukkale Kablo San. ve Tic. A.Ş. Denizli 326 475.944.610
335 237 Memişoğlu Tarım Ürünleri Ticaret Ltd. Şti. Mersin 327 472.530.738
336 371 Beyteks Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Adana 328 472.248.436
337 316 T.T.L. Tütün San. ve Dış Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 329 468.359.837
338 126 Şa-Ra Enerji İnşaat Tic. ve San. A.Ş. Ankara 330 467.581.954
339 485 Tufan Endüstri Demir Çelik San. ve Tic. A.Ş. Dörtyol 331 467.415.262
340 Silopi Elektrik Üretim A.Ş Şırnak 332 466.940.428
341 431 Sistem Alüminyum San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 333 466.695.620
342 Poyraz Poyraz Fındık Entegre San. ve Tic. A.Ş. Ordu 334 464.013.182
343 300 As Çimento San. ve Tic. A.Ş. Bucak 335 456.933.930
344 333 Adana Çimento Sanayii T.A.Ş. Adana 336 449.817.107
345 336 Çamlı Yem Besicilik San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 337 448.654.398
346 393 Kartonsan Karton San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 338 447.247.252
347 416 ÇEMTAŞ Çelik Makina San. ve Tic. A.Ş. Bursa 339 446.737.164
348 459 Midal Kablo San. ve Tic. A.Ş. Bozüyük 340 446.572.305
349 356 Şahinler Metal San. ve Tic. A.Ş. Ankara 341 445.454.593
350 Nurol Makina ve Sanayi A.Ş. Ankara 342 443.980.032
351 227 Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş. İstanbul 343 443.571.248
352 413 Termo Teknik Tic. ve San. A.Ş. İstanbul 344 443.497.642
353 334 İzocam Tic. ve San. A.Ş. İstanbul 345 443.438.739
354 Esen Plastik San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 346 441.623.365
355 282 Park Cam San. ve Tic. A.Ş. Bozüyük 347 439.385.522
356 338 Nitto Bento Bantçılık San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 348 438.307.581
357 382 TYH Uluslararası Tekstil Pazarlama San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 349 438.270.171
358 340 Kale Kilit ve Kalıp Sanayi A.Ş. İstanbul 350 437.149.040
359 426 Güney Çelik Hasır ve Demir Mamülleri San. Tic. A.Ş. Adana 351 435.909.417
360 328 Ozon Tekstil Konfeksiyon San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 352 433.536.343
361 363 Bien Yapı Ürünleri Sanayi Turizm ve Ticaret A.Ş. Ankara 353 433.002.720
362 377 Sun Chemical Matbaa Mürekkepleri ve Gereçleri San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 354 432.800.285
363 387 Samet Kalıp ve Madeni Eşya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 355 431.979.420
364 Ulusoy Elektrik İmalat Taahhüt ve Ticaret A.Ş. Ankara 356 430.542.080
365 Düzce Cam San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 357 429.976.481
366 365 ISS Hazır Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş. İstanbul 358 428.968.173
367 Astor Transformatör Enerji Turizm İnşaat ve Petrol San. Tic. A.Ş.  İstanbul 359 428.823.871
368 399 Trakya Döküm San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 360 428.451.149
369 350 Ova Un Fabrikası A.Ş. Konya 361 426.433.591
370 351 Georg Fischer Hakan Plastik Boru ve Profil San. Tic. A.Ş. İstanbul 362 425.116.920
371 439 Atom Kablo San. ve Tic. A.Ş. Denizli 363 421.399.692
372 Çağ Çelik Demir ve Çelik Endüstri A.Ş. Karabük 364 419.560.802
373 345 Flokser Tekstil San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 365 419.396.295
374 349 Tamek Gıda ve Konsantre San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 366 419.040.351
375 373 Akbaşlar Tekstil Enerji San. ve Tic. A.Ş. Bursa 367 418.181.008
376 357 Erak Giyim San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 368 416.957.693
377 354 BTA Havalimanları Yiyecek ve İçecek Hizmetleri A.Ş. İstanbul 369 416.381.080
378 İstanbul 370
379 330 Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası T.A.Ş. Ege Bölgesi 371 413.267.055
380 420 Maxion Jantaş Jant San. ve Tic. A.Ş. Manisa 372 413.091.068
381 368 B-Plas Bursa Plastik Metal İnşaat Enerji Madencilik Jeotermal Turizm Sivil Havacılık ve Tarım San. ve Tic. A.Ş. Bursa 373 411.543.508
382 386 Umur Basım San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 374 411.323.689
383 306 İskur İplik Kumaş Mensucat Tic. ve San. A.Ş. Kahramanmaraş 375 410.820.567
384 352 Eroğlu Giyim San. Tic. A.Ş. İstanbul 376 409.956.231
385 405 Legrand Elektrik Sanayi A.Ş. Kocaeli 377 406.219.463
386 Tosçelik Spiral Boru Üretim Sanayi A.Ş. İskenderun 378 405.563.649
387 353 Nuh’un Ankara Makarnası San. ve Tic. A.Ş. Ankara 379 405.429.340
388 335 Altek Döküm Hadde Mamulleri San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 380 403.470.332
389 257 Arbel Bakliyat Hububat San. ve Tic. A.Ş. Mersin 381 402.548.832
390 390 Gürteks İplik San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 382 402.035.404
391 341 İZDEMİR Enerji Elektrik Üretim A.Ş. Ege Bölgesi 383 401.035.312
392 425 ERBOSAN Erciyas Boru San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 384 399.788.094
393 313 AKA Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. Orhangazi 385 398.192.847
394 383 Tayeks Dış Ticaret ve Tekstil Sanayi A.Ş. İstanbul 386 397.620.545
395 392 İstikbal Mobilya San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 387 396.376.288
396 467 Bupiliç Entegre Gıda San. Tic. A.Ş. Balıkesir 388 396.113.755
397 360 Sayınlar Gıda Maddeleri San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 389 396.067.338
398 367 Panasonic Eco Solutions Elektrik San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 390 396.057.493
399 458 Eruslu Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 391 395.974.289
400 418 Klimasan Klima San. ve Tic. A.Ş. Manisa 392 395.090.670
401 400 Baydemirler Tekstil San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 393 394.985.005
402 234 Arslantürk Tarım Ürünleri San. İhr. ve İth. A.Ş. Trabzon 394 391.908.521
403 Aster Tekstil San. ve Dış Tic. A.Ş. İstanbul 395 391.748.910
404 315 Mey Alkollü İçkiler San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 396 391.702.722
405 427 Sersim Dayanıklı Tüketim Malları San. ve Tic. Koll. Şti. İbrahim ve Mustafa Ustaoğlu Kayseri 397 390.056.715
406 280 Yıldız Sunta MDF Orman Ürünleri Sanayi Tesisleri İth. İhr. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 398 389.187.315
407 374 Işıl Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. İstanbul 399 386.115.610
408 395 Teknorot Otomotiv Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 400 385.891.644
409 244 Erciyas Çelik Boru Sanayi A.Ş. Düzce 401 385.789.038
410 İstanbul 402
411 Nev Saç Metal Sanayi İnşaat Nakliye ve Tic. Ltd. Şti. Nevşehir 403 383.189.278
412 Kimteks Poliüretan Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kocaeli 404 382.430.865
413 CW Enerji Mühendislik Tic. ve San. A.Ş. Antalya 405 382.399.793
414 472 Eksun Gıda Tarım San. ve Tic. A.Ş. Tekirdağ 406 379.435.574
415 423 TARFAŞ Tarımsal Faaliyetler Üretim San. ve Tic. A.Ş. Karacabey 407 379.350.657
416 381 Çayeli Bakır İşletmeleri A.Ş. Çayeli 408 377.151.874
417 401 Ege Endüstri ve Ticaret A.Ş. Ege Bölgesi 409 376.709.625
418 331 CSUN Eurasia Enerji Sistemleri San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 410 376.637.562
419 366 Agromey Gıda ve Yem San. Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 411 375.684.820
420 380 Ege Seramik San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 412 375.558.566
421 224 Ümran Çelik Boru Sanayii A.Ş. İstanbul 413 375.123.419
422 344 Bossa Ticaret ve Sanayi İşletmeleri T.A.Ş. Adana 414 374.803.010
423 448 Abdioğulları Plastik ve Ambalaj Sanayi A.Ş. Adana 415 373.276.158
424 415 TÜVASAŞ-Türkiye Vagon Sanayi A.Ş. Kamu 9 372.383.902
425 461 Frimpeks Kimya ve Etiket San. Tic. A.Ş. İstanbul 416 372.210.899
426 477 Öz-Ka Lastik ve Kauçuk San. Tic. A.Ş. Kocaeli 417 372.151.394
427 417 Gürsoy Yem Gıda ve Hayvancılık San. Tic. A.Ş. Adana 418 371.625.106
428 419 Teksan Jeneratör Elektrik San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 419 371.185.007
429 Greif FPS Turkey Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 420 370.266.439
430 397 Medcem Madencilik ve Yapı Malzemeleri San. Tic. A.Ş. Silifke 421 369.620.399
431 434 Küçükçalık Tekstil San. ve Tic. A.Ş. İnegöl 422 368.080.442
432 494 Femaş Metal San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 423 367.548.727
433 375 Bak Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 424 367.346.631
434 389 Kozlu Gıda İmalat San. Tic. ve Taşımacılık A.Ş. Suluova 425 365.608.944
435 429 Gamateks Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Denizli 426 363.893.459
436 451 Santa Farma İlaç Sanayii A.Ş. İstanbul 427 363.340.042
437 Rollmech Automotive A.Ş. Bursa 428 362.832.391
438 493 Konveyör Beyaz Eşya ve Otomotiv Yan San. Tic. A.Ş. İstanbul 429 360.211.865
439 Harput Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Bursa 430 357.459.938
440 İstanbul 431
441 409 Teknopanel Çatı ve Cephe Panelleri Üretim San. ve Tic. A.Ş. Mersin 432 356.152.293
442 421 Ermetal Otomotiv ve Eşya San. Tic. A.Ş. Bursa 433 354.976.312
443 443 Kalde Klima Orta Basınç Fittings ve Valf Sanayi A.Ş. İstanbul 434 354.944.292
444 398 Ulusoy Un San. ve Tic. A.Ş. Samsun 435 354.903.029
445 403 Detay Gıda San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 436 353.556.248
446 471 Akpa Alüminyum San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 437 353.474.914
447 İstanbul 438
448 412 Özdilek Ev Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Bursa 439 351.115.452
449 462 Borsan Kablo Elektrik Aydınlatma İnşaat San. ve Tic. A.Ş. Samsun 440 350.490.285
450 362 Dimes Gıda San. ve Tic. A.Ş. Tokat 441 350.372.967
451 438 Felda Iffco Gıda San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 442 350.202.024
452 466 Çetinkaya Mensucat San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 443 350.173.726
453 Kayseri 444
454 411 Erkunt Traktör Sanayii A.Ş. Ankara 445 345.742.820
455 Europap Tezol Kağıt San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 446 344.906.202
456 482 Oğuz Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Adana 447 344.461.428
457 496 Sapro Temizlik Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 448 344.231.186
458 İstanbul 449
459 490 Ferro Döküm San. ve Dış Tic. A.Ş. İstanbul 450 342.021.889
460 489 Superlit Boru Sanayi A.Ş. İstanbul 451 341.634.553
461 Adana 452
462 385 Göze Tarım Ürünleri Pazarlama San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 453 341.237.710
463 464 Cevher Jant Sanayii A.Ş. Ege Bölgesi 454 340.476.605
464 Mioro Hediyelik Eşya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 455 339.727.875
465 219 Stackpole International Otomotiv Ürünleri Ltd. Şti. Ege Bölgesi 456 339.337.556
466 Assan Panel San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 457 339.287.184
467 404 Teksüt Süt Mamülleri San. ve Tic. A.Ş. Balıkesir 458 338.308.378
468 456 Öztiryakiler Madeni Eşya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 459 337.087.244
469 430 BAŞTAŞ Başkent Çimento San. ve Tic. A.Ş. Ankara 460 336.901.509
470 432 ENPAY Endüstriyel Pazarlama ve Yatırım A.Ş. Kocaeli 461 335.315.388
471 445 Sanko Enerji San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 462 335.158.567
472 Batıbeton Sanayi A.Ş. Ege Bölgesi 463 334.834.507
473 286 Trakya Yenişehir Cam Sanayii A.Ş. Yenişehir/Bursa 464 333.001.742
474 Gaziantep 465
475 Eti Elektrometalurji A.Ş. Antalya 466 332.541.111
476 Bekaert Kartepe Çelik Kord San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 467 331.745.057
477 391 Yakupoğlu Tekstil ve Deri San. Tic. A.Ş. Ankara 468 331.681.509
478 Ankara Ofis Yem Gıda ve Makina San. Tic. A.Ş. Ankara 469 330.212.766
479 497 Alp Havacılık San. ve Tic. A.Ş. Eskişehir 470 328.936.212
480 Bekaert İzmit Çelik Kord San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 471 325.653.246
481 454 Yörükoğlu Süt ve Ürünleri San. Tic. A.Ş. Antalya 472 325.650.463
482 Arcelormittal Ambalaj Çeliği San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 473 323.651.648
483 Özerdem Mensucat San. ve Tic. A.Ş. Uşak 474 323.356.057
484 437 Bursa Beton San. ve Tic. A.Ş. Bursa 475 322.780.271
485 Sanica Isı Sanayi A.Ş. İstanbul 476 322.212.514
486 441 Nuh Beton A.Ş. İstanbul 477 321.759.753
487 318 Emek Boru Makina San. ve Tic. A.Ş. Ankara 478 321.504.313
488 Ulaş Gıda Un Tekstil Nakliye Tic. ve San. A.Ş. Lüleburgaz 479 320.053.878
489 442 Yazaki Wiring Technologies Türkiye Elektrik Sistemleri San. ve Tic. Ltd. Şti. Bursa 480 319.158.511
490 Demir Export A.Ş. Ankara 481 316.690.734
491 İpek Mobilya İmalat İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. Kayseri 482 316.401.189
492 428 Aslan Çimento A.Ş. Kocaeli 483 315.602.634
493 Kalibre Boru San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 484 314.615.736
494 481 Erdem Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Kahramanmaraş 485 314.264.920
495 Yurtbay Seramik San. ve Tic. A.Ş. Eskişehir 486 314.135.483
496 463 Kalekim Kimyevi Maddeler San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 487 313.818.860
497 İşbir Sentetik Dokuma Sanayi A.Ş. Balıkesir 488 313.752.512
498 OPSAN Orijinal Sac Parça San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 489 310.966.603
499 Gizem Seramik Frit ve Glazür San. ve Tic. A.Ş. Sakarya 490 310.564.534
500 Kendirliler Haddecilik San. ve Tic. A.Ş. Dörtyol 491 309.429.961

 

Değerli Basın Mensupları

Dünyamız, insanlık çok zor günlerden geçiyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün Covid-19 için “pandemi” açıklaması yapmasından bu yana; hayatımızdaki hiçbir şeyin eskisi gibi olmadığını hep birlikte görüyoruz, yaşıyoruz. Ve ne yazık ki bu sürecin daha ne kadar böyle süreceğine ilişkin bir öngörü de yok.

Tabii bu süreç, İSO 500 araştırmasını en kısa sürede ekonomi kamuoyu ile buluşturma çabamızı da olumsuz etkiledi. Hatırlarsanız daha önce temmuz ayı sonlarında paylaşılan İSO 500 verilerini, her geçen sene biraz daha erkene çekerek geçen yıl Mayıs ayının son haftasında açıklamıştık. Ancak pandemi nedeniyle şirketlerimizin vergisel dönemleri ertelenince, 500 Büyük için gerekli olan finansal verileri toplamamız da doğal olarak gecikti.

Ve nihayet, şirketlerimizin değerli bilgilerini bizlerle paylaşmaya başlamaları ile birlikte bizim için başlayan büyük maraton, olabilecek en kısa sürede, işte bugün burada sizlerin karşısında mutlu sona ulaşmış bulunuyor.

Araştırmamızın öne çıkan bazı sonuçlarını sizlerle paylaşmadan önce, bu araştırmanın kapsadığı 2019 yılının dünya ve Türkiye ekonomik konjonktürünü kısaca hatırlatmayı yararlı buluyorum.

2019, küresel ekonomide sıra dışı gelişmelerin yaşandığı bir yıldı. Ticarette korumacılık yıl genelinde artarken, bu anlamda ticari faaliyetler üzerinde en olumsuz etkiyi ABD-Çin ticaret savaşları gösterdi. Brexit, bütün yıl boyunca Avrupa ekonomisinin üzerinde adeta kara bir bulut gibi döndü durdu. Bu düğüm yılın son ayında çözülmüş olsa da süreç, Euro Bölgesi ekonomik faaliyetlerine ağır bir damga vurdu.

Bunun yanında siyasi kutuplaşmalar; başta ABD-İran gerginliği olmak üzere ülkeler arası karşılıklı yaptırımlar ve jeopolitik gelişmeler, içinde bulunduğumuz bölge dahil olmak üzere birçok coğrafyada iktisadi faaliyetleri olumsuz etkiledi.

Bütün bu negatif faktörlerin sonucu olarak 2019 yılında gelişmiş ülkelerde büyümenin yüzde 1,7 ile son yılların en düşük seviyesine indiğini gördük. ABD yüzde 2,3, Euro bölgesi ise yüzde 1,3 büyürken, dünya ekonomisindeki büyüme yüzde 2,9 ile son 10 yılın en düşük seviyesinde gerçekleşti.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu araştırmamızın sonuçlarına bu çerçeveden baktığımızda, sonuçların dış faktörlerin de etkisiyle yaşanan finansal türbülansın ve ardından gelen dengelenme sürecinin etkilerini yansıttığını söyleyebiliriz.

Dünyada ivme kaybeden ekonomik aktivite, ülkemizde ise artan maliyetler ve talepteki durağanlık gibi faktörlerin etkisiyle, 2019 yılını yüzde 0,9 büyüme ile kapattık. Sanayi sektörümüz de aynı yıl ancak yüzde 0,2 büyüdü.

Geçen yılın ekonomik konjonktüründen söz ederken, 31 Mart’ta yapılan yerel seçimler ve ardından tekrarlanan İstanbul seçimlerini de unutmamamız gerekir. Yılın yarısına yayılan bu seçim atmosferinin ekonomi üzerindeki olumsuz etkilerini özellikle vurgulamak isterim.

Bu bağlamda 500 Büyük sonuçları hakkında şunun altını çizmek isterim: 500 Büyük sanayi kuruluşumuz, 2019 yılında önceki dönemlerden devrolan finansal kırılganlıkların yarattığı zorluklara karşı verdiği çetin mücadele ile, büyüme patikasına geri dönüş çabasının sancılarını bir arada yaşamıştır.

Değerli Basın Mensupları

İSO 500 araştırmamızın bazı temel verileri ile şirket sıralamalarına geçmeden önce, araştırmanın ortaya koyduğu ve geçen yıl da dikkatinizi çektiğim iki olumlu gelişmeye değinmek istiyorum.

İSO 500 Büyük sonuçlarına göre; son 3 yıldan beri istikrarlı bir şekilde gerek orta-yüksek gerekse yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerin yaratılan katma değer içindeki payı artış gösteriyor. 2017’de yüzde 20,2 olan orta-yüksek teknoloji payı, 2018’de yüzde 22,2’ye, 2019’da ise yüzde 23,5’e yükselmiştir. Yine 2017’de yüzde 3,6 olan yüksek teknoloji payı da 2018’de yüzde 5,3’e, 2019’da da yüzde 6,9’a çıkmıştır. 2019 yılında ilk kez orta-yüksek ve yüksek teknolojinin yaratılan katma değerdeki payı yüzde 30’u geçmiştir. Bunlar hiç kuşkusuz gelecek adına umut verici iyileşmelerdir.

Sanayimizin teknoloji yoğunluklu katma değer üretmesinin önünü açacak faktörlerden biri de şüphesiz, şirketlerin AR-GE’ye yaptıkları, yapacakları harcamalardır. 2019 500 Büyük anket verileri bu konuda da iyimser olmamızı sağlayacak sonuçlar sunuyor.

Buna göre, 2019 yılında AR-GE harcamalarının 9,7 milyar TL olarak gerçekleştiğini görüyoruz. Bu bir önceki yıla göre yüzde 152 artışı ifade etmektedir. Aynı dönemde AR-GE harcamalarının üretimden satışlara oranının da yaklaşık binde 5’ten yüzde 1’e yükseldiğini özellikle vurgulamak istiyorum.

Bu iyi göstergelerin yanında, İSO 500’ün sanayi kuruluşlarımız ile ilgili ortaya koyduğu ve üzerinde çok düşünmemiz gereken veriler de bulunmaktadır. Bunların başında, finansal göstergeler gelmektedir. Ne yazık ki bu göstergelerle ilgili olarak, bu yıl da bir iyileşmenin olduğunu söylemekte zorlanıyoruz. 2019 yılında yaşanan tüm olumsuzluklara karşın sanayi kuruluşlarımızın esas faaliyetlerinden elde ettikleri başarılarının, yine finansman maliyetlerinin gölgesinde kaldığını görmekteyiz.

2019 yılında 500 Büyük’ün finansman giderleri yüzde 33,4 düşüşle 63,8 milyar TL’ye inerken, finansman giderlerinin faaliyet karı içindeki payı yüzde 88,9’dan yüzde 69,3’e gerilemiştir. Bu rakamlara bakarak 2019 yılında finansman giderlerinin faaliyet karı üzerindeki baskısının azaldığını söyleyebilsek dahi bu giderler yine de yüksektir.

Finansal göstergeler içinde öncelikle dikkatinizi çekmek istediğim bir başka konu da İSO 500’ün kaynak yapısındaki toplam borçların payıdır. İSO 500’ün bu göstergesinde de son beş yıldır dikkat çeken bozulmanın 2019’da devam ettiğini görmekteyiz.

2015 yılı ile birlikte ilk kez yüzde 60’ların üstüne çıkan toplam borçların payı 1,4 puan daha artarak yüzde 68,4’e yükselmiştir. Özkaynakların payı ise yüzde 31,6’ya gerilemiştir. 2019 itibarı ile İSO 500’ün kaynak yapısındaki çarpıklığın en yüksek seviyelere ulaştığını hatırlatmakta ve bu oranların dünya ortalamalarının üstünde olduğunu vurgulamakta yarar görüyorum.

Bu borç ve finansal yük altında sanayicinin bugün en büyük avantajı, faizlerin düşük seviyede seyretmesidir. İSO 500’ün temel göstergeleri de göstermektedir ki sanayici kazandıklarıyla borç kapatamıyor. Borçla yaşamak zorunda. Bu borcu çevirebilmek adına düşük faizlere ihtiyaç duyuyor. Bu nedenle yüksek faizle mücadeleyi hiç hafife almamalıyız.

Değerli Basın Mensupları

Kıymetli Misafirler

Şimdi herkesin büyük merakla beklediği “İstanbul Sanayi Odası 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019 Araştırması” sonuçlarına, ilk tablomuzla başlamak istiyorum.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2018 yılında 878 milyar lira olan üretimden satışlarını, 2019 yılında yüzde 16,4 oranında artırarak 1 trilyon liranın üzerine çıkarmıştır.

2019 yılındaki artış, 2017’deki yüzde 33,2 ve 2018’deki yüzde 34,5’lik oranlar ile kıyaslandığında, üretimden satışlardaki büyüme performansının yavaşladığı görülmektedir. Yüzde 16,4 son üç yılın en düşük artışı olarak dikkat çekmektedir.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

İSO 500’ün yıllara göre üretimden satışlar performansına baktığımızda, 2012-2016 döneminde görülen zayıf büyümenin, 2017 ve 2018 yıllarında yerini yüzde 19 ve yüzde 11,8 ile güçlü reel büyümelere bıraktığı görülmektedir. 2019 yılında da reel büyüme eğiliminin sürdüğünü görüyoruz.

2019 yılında görülen bu yavaşlamada birçok unsur etkili olmuştur. İlk olarak ekonomide uygulanan dengeleme politikaları sonucu, iç talep ve dolayısıyla iç satışlar yavaşlamıştır. Diğer yandan enflasyondaki gerileme, nominal olarak hesaplanan satış büyüklüğünü sınırlamıştır. Ayrıca başta Euro Bölgesi olmak üzere dünya ticaretindeki daralmanın etkisiyle yaşanan ihracattaki durağanlık da satışlardaki artışın yavaşlamasında etkili olmuştur. Son olarak emtia fiyatlarındaki düşüş eğilimini de bu nedenler arasında gösterebiliriz.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

İSO 500’ü oluşturan şirketler 50’lik gruplar halinde değerlendirildiğinde, sıralamanın ilk 50’sini oluşturan kuruluşların toplam üretimden satışlar içinden aldığı payın yüzde 50’ler mertebesini koruduğunu görmekteyiz.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

Değerli Basın Mensupları

İSO 500’ün en önemli göstergelerinin yer aldığı tablolardan biri de bu. Baktığımızda, 2019 yılında İSO 500’ün faaliyet karı oranı 2,8 puan gerilemiş ve yüzde 10,9’dan yüzde 8,1’e inmiştir. Toplam faaliyet karı büyüklüğü ise 2018 yılında 108 milyar lira iken, 2019 yılında yüzde 14,6 azalarak 92 milyar liraya düşmüştür.

2019 yılında iç talebin daralması ve dış talep koşullarının zorlaşması nedeniyle sanayi kuruluşları, maliyet artışlarını satış fiyatlarına yeterince yansıtamamış, hatta fiyatlarda indirime gitmiştir. Bu nedenle faaliyet karında da önemli bir gerileme ortaya çıkmıştır.

Önemli bir finansal büyüklük olarak FAVÖK (Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kar) bazlı sonuçlara baktığımızda, ölçülmeye başlandığı 2013 yılından itibaren sürekli artış gösteren FAVÖK büyüklüğünün 2019 yılında ilk kez yüzde 8,1 düşüşle 140 milyar liradan 129 milyar liraya düştüğünü görmekteyiz.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

İSO 500’ün 2019’da diğer faaliyetlerden olağan gelir ve karları 154 milyar lira iken, gider ve zararları 117 milyar lira olarak gerçekleşmiştir. Bu iki arasındaki fark alındığında, İSO 500’ün 37 milyar liralık üretim faaliyeti dışı net gelir elde ettiği görülmektedir.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

Konuşmamım başında da vurguladığım gibi finansman giderleri, İSO 500’ün karlılığında belirleyici olmayı 2019 yılında da sürdürmüştür.

2019 yılında finansal dalgalanmaların azalması, Türk lirasındaki değer kaybının yavaşlaması, enflasyondaki düşüş ve faiz oranlarındaki gerilemelerin sonucu olarak bir önceki yıla göre finansman maliyetleri önemli ölçüde azalmıştır. 2019’un özellikle ikinci yarısında, faiz oranlarındaki düşüşler ile Türk lirasındaki göreli istikrar, İSO 500 için 2018’e göre daha olumlu mali koşullar yaratmıştır.

2019 yılında finansman giderleri yüzde 33,4 düşüşle 96 milyar liradan 64 milyar liraya inerken, finansman giderlerinin faaliyet karı içindeki payı da yüzde 88,9’dan yüzde 69,3’e gerilemiştir.

Sanayi kuruluşları 2018 yılında elde ettikleri karın neredeyse tamamını finansman giderlerine ayırmışken, 2019 yılında finansman giderlerinin faaliyet karı üzerindeki baskısı daha azalmıştır.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

Finansal göstergeler içinde borçlanma ile özkaynakların dağılımını yansıtan kaynak yapısı, kuruluşların finansal yapılarını ortaya koyan önemli göstergelerden biridir.

İSO 500’de 2015 yılı ile birlikte ilk kez yüzde 60’ların üstüne çıkan toplam borçların payı, takip eden yıllarda da artış eğilimini sürdürmüştür. Ve 2019’da bir önceki yıla göre 1,4 puan daha artarak yüzde 68,4’e çıkmıştır.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

İSO 500’ün mali borçları yüzde 23,7 artış göstererek 329 milyar liradan 406 milyar liraya yükselmiştir. Mali borçlardaki artış hızı, geçen yıla göre yavaşlasa da reel olarak büyüme eğilimini sürdürmüştür.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

Ancak mali borçlardaki sevindirici bir gelişme, vade yapısındaki iyileşmedir. 2017’de yüzde 41,9, 2018’de yüzde 45,3 olan kısa vadeli mali borçların toplam mali borçlar içindeki payı, 2019’da yüzde 41,4’e inmiştir. Uzun vadeli mali borçların payı da yüzde 58,6’ya çıkmıştır. Bu durum, geçen yıl gerçekleştirilen borç yapılandırmaları ile birçok kısa vadeli mali borcun uzun vadeli hale getirildiğini göstermektedir.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

Son yıllarda sürekli olarak gündeme getirdiğimiz konulardan biri de “Devreden KDV” miktarlarıdır. Rakamlara baktığımızda İSO 500’ün devreden KDV yükü, uzun yıllardır sürdürdüğü yüksek oranlı artışların ardından bu yıl sınırlı bir artış göstermiştir.

Fakat sanayicinin üzerindeki KDV yükü sürmektedir. İSO 500’ün üzerindeki devreden KDV yükü bir önceki yıla göre yüzde 1,9 oranında artarak 10,8 milyar TL olmuştur.

Sanayicilerimizin finansmana ihtiyacı bu kadar yüksekken, kuruluşlarımızın önemli bir kaynağını sıfır faiz ile devlete borç vermeye devam ettiğini maalesef söylemek durumundayız.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

Sanayimizin içinde bulunduğu yatırım motivasyonunu ortaya koyan çok önemli bir veri de dönen ve duran varlık ilişkisidir.

Toplam aktifler içinde yüksek dönen varlıklar, işletme sermayesi yönetimi açısından olumludur. Bununla birlikte duran varlıkların payının gerilemesi, firmaların sabit kıymetlere bir başka deyişle üretken makine ve teçhizata yönelik yatırım yapma eğiliminin zayıfladığını göstermektedir.

İSO 500’de duran varlıkların toplam aktifler içindeki payı 2015 yılında yüzde 46,3’e yükseldikten sonra gerilemeye başlamış ve 2018 yılında yüzde 38,8’e kadar inmiştir. 2019’da ise duran varlıkların payı küçük bir oranda artarak yüzde 39,1’e yükselmiştir.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

İSO 500’de kar eden kuruluş sayısı 381’den 411’e yükselmiştir. Faiz, amortisman ve vergi öncesi kar elde eden kuruluş sayısı 2019 yılında beş adet azalarak 483 olarak gerçekleşmiştir.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

Değerli Basın Mensupları,

İSO 500’de teknoloji yoğunluklarına göre yaratılan katma değer dağılımına baktığımızda 2019 yılında yaratılan katma değer itibarıyla en yüksek payı yüzde 40 ile düşük teknoloji yoğunluklu sanayilerin aldığı görülmektedir.

Orta-düşük teknoloji yoğunluklu sanayilerin payı ise 2019 yılında 5,4 puan azalmış ve yüzde 29,6 olmuştur. Orta-yüksek teknoloji yoğunluklu sanayiler grubunun payı 2018 yılında yüzde 22,2 iken 2019’da yüzde 23,5’e yükselmiştir. Yüksek teknoloji yoğunluklu sanayiler grubunun payı ise 2018 yılında yüzde 5,3 iken 2019’da yüzde 6,9 olmuştur.

Türkiye’de sanayinin yüksek katma değerli ve yüksek teknoloji yoğunluklu sektörlere dönüşüm ihtiyacı sürmektedir. İSO 500 sonuçları, ölçüm yapılan son yedi yıllık dönem boyunca ilk kez 2018 ve 2019 yıllarında yüksek teknoloji yoğunluklu sektörlerin payında hissedilir bir artışa işaret etmiştir.

Konuşmamın başında da belirttiğim üzere, İSO 500 içinde orta-yüksek ve yüksek teknoloji yoğunluklu sektörlerin yaratılan katma değer içindeki payı ilk kez 2019 yılında yüzde 30’u geçmiş ve yüzde 30,4 olarak gerçekleşmiştir. Bu artışın özellikle son yıllarda büyük bir atılım gösteren savunma ve havacılık sanayi sektörlerinden kaynaklandığı düşünülmektedir.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

İSO 500’de AR-GE harcaması yapan kuruluş sayısı, 2018’de 276 ile bu veriyi ölçmeye başladığımız 2013 yılından bu yana en yüksek seviyeye ulaşırken, 2019’da bu sayı 14 azalarak 262’ye gerilemiştir.

AR-GE yapan firma sayısı azalırken, yine konuşmamın başında vurguladığım gibi, yapılan AR-GE harcamalarında önemli bir artış söz konusudur. 2019 yılında İSO 500’ün AR-GE harcamaları yüzde 150’yi aşan bir oranla 3,8 milyar liradan 9,7 milyar liraya çıkmıştır.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

Her yıl olduğu gibi sanayi sektörü istihdam ve nitelikli insan kaynakları için önemli alanların başında gelmeye devam etmektedir. Bu çerçevede İSO 500’de çalışan sayısındaki gelişmeler ile çalışanlara ödenen maaş ve ücretlerdeki artışlar önemli bir gösterge olmaktadır.

2019 yılında İSO 500’ün istihdamı yaklaşık yüzde 1 artmıştır. Yine ödenen maaş ve ücretlerdeki artış da yüzde 20,5 olarak gerçekleşmiştir. Bu da İSO 500’ün istihdama katkı yapmaya devam ettiğini göstermesi açısından önemlidir.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

İSO 500 içinde yabancı sermaye paylı kuruluşların sayısı, 2019’da bir önceki yıla göre değişmeyerek 117 olarak gerçekleşmiştir.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

İSO 500 araştırması içinde 3 yıldır yer verdiğimiz bir veriyi, halka açık kuruluşların sayısını da buradan sizlerle paylaşmak istiyorum. İSO 500 içinde 2017’de 69, 2018’de 67 halka açık kuruluş bulunurken, bu sayı 2019’da 66 olarak gerçekleşmiştir.

Halka açık kuruluşların sayısının sınırlı olması, sanayi sektörü ve sermaye piyasaları arasındaki bağın kuvvetlendirilmesi gereğini bir kez daha ortaya koymaktadır. Bu noktada, sanayi şirketlerimizin sermaye piyasalarına açılma ve bu piyasalardan fon sağlama konusunda desteklenmesi oldukça önemlidir.

Değerli Basın Mensupları

Şimdi İSO 500 araştırmamızda sonucu en çok merak edilen bölüme geldik. Tablomuzda 2019 yılının en büyük 10 şirketini görmekteyiz.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

İSO Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu çalışmasında üretimden net satışlara baktığımızda, bir önceki yılın sıralamasına göre ilk dört şirketin 2019’da da değişmediğini ve ilk 10 şirketin de şu şekilde sıralandığını görmekteyiz.

2019 yılında üretimden net satışlara göre en büyük kuruluş, 87 milyar 949 milyon lira ile uzun yıllardır olduğu gibi yine “Tüpraş” olmuştur.

Araştırmaya göre Türkiye’nin en büyük ikinci sanayi kuruluşu 37 milyar 71 milyon liralık üretimden satışlarıyla “Ford Otomotiv” olurken, üçüncülükte ise 25 milyar 851 milyon lira ile “Toyota Otomotiv” yer almaktadır.

Sıralamadaki dördüncü şirket, geçen yıl olduğu gibi, 24 milyar 635 milyon liralık üretimden satışlarıyla “Oyak-Renault” olmuştur.

2019 yılının ilk 10 şirketi arasında, İSO 500 listesine bu yıl ilk kez katılan bir şirket var. Star Rafineri, 20 milyar 831 milyon liralık üretimden satışları ile sıralamaya beşinci sıradan girdi.

Bu şirketimizi 2018 yılında da altıncı sırada yer alan “Arçelik” 18 milyar 618 milyon lira ile izliyor.

Yedinci sırada “Tofaş”, 17 milyar 214 milyon lira ile bulunuyor. Tofaş’ı, İskenderun Demir Çelik 16 milyar 392 milyon lira ile sekizinci olarak izliyor.

Bu yıl dokuzuncu sırada isminin açıklanmasını istemeyen bir şirketimiz yer alırken; onuncu sıradaki sanayi şirketimiz, 14 milyar 146 milyon liralık üretimden satışları ile “Ereğli Demir ve Çelik” olmuştur.

Eğer dosyalarınızın içinde bulunan ve az önce bahsettiğim 1970 yılına ait Türkiye’nin en büyük şirketleri araştırmamıza bakacak olursanız, orada bulunan iki şirketin, Arçelik ve Ereğli Demir Çelik’in bugün de en büyük 10 şirket arasında bulunduğuna dikkatinizi çekmek istiyorum. Geçen yarım asra karşın bu şirketlerimiz hala en büyükler arasında yerini koruyor.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

İSO 500’ün ihracatına gelince; 2019 yılında yüzde 2,4 artarak 73,5 milyar dolar olarak gerçekleştiğini görüyoruz. Aynı yılda Türkiye’nin ihracat artışı yüzde 2,1, Türkiye sanayi ihracatı artışı yüzde 2,3 olmuştur. İSO 500’ün ihracatı, bu iki orana oldukça yakın bir büyüme göstermiştir.

2019, kuşkusuz küresel konjonktürün de etkisiyle ihracat hızının en düşük olduğu yıllardan biri olarak dikkat çekmektedir. Bu noktada şunu vurgulamakta yarar görüyorum. Döviz kurlarında dalgalanmanın yüksek olduğu 2019 yılındaki sınırlı ihracat performansı, ihracat artışının tek başına kura bağlı olmadığını göstermektedir.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

Bir yanda ticaret savaşları, diğer yanda dünya geneline yayılan korumacılık önlemleri 2019 yılında dış pazarları oldukça zorlu bir hale sokmuştur. Dünya mal ticareti daralmış ve ihracatta rekabet daha da artmıştır. Türkiye’nin önemli ihraç kalemlerinden biri olan metal ürünleri ihracatı da ABD ve AB’nin korunma önlemi uygulamaları ile karşılaşmıştır.

Diğer yandan Türkiye’nin önemli ihracat pazarlarında özellikle yılın ikinci yarısında yaşanan daralma da sanayi şirketlerinin ihracat performansına olumsuz yansıyan faktörler olmuştur. Bu konjonktür içinde İSO 500’ün Türkiye sanayi ihracatı içindeki payı yüzde 42 olarak gerçekleşmiştir.

İSO, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019” Araştırmasını Açıkladı

İSO 500 kapsamındaki sevindirici gelişmelerden biri de ihracat yapan firma sayısıdır. Bundan 30 yıl önce ihracat yapan firma sayısı 409 iken, son yıllarda bu rakam 450’ler bandını aşarak 2019’da 463 olmuştur. Bu da bizlere İSO 500’de yer almak için ihracat yapmanın adeta bir ön koşul olduğunu bir kez daha göstermektedir.

Değerli Basın Mensupları

İSO-Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2019 raporu, bu sonuçlarıyla, az önce de ifade ettiğim gibi bizlere sadece sanayimizin değil ekonomimizin de dönemsel check-up’ını vermektedir.

Görüyoruz ki ekonomimiz için çok zorlu başlayan 2019 yılında sanayi sektörümüz, tüm olumsuzlukları belli ölçüde aşarak ekonomimize olan katkısını güçlü bir şekilde sürdürmüştür. Özellikle yılın sonlarına doğru üçüncü çeyrekte ortaya koyduğu yüzde 6 civarındaki güçlü büyüme performansı ile, ekonomimizin pozitif büyüme patikasında kalmasında önemli bir rol oynamıştır. Sanayimizdeki büyüme, bu önemli katkısıyla zor süreçlerin teminatı ve sigortası olduğunu bir kez daha ispatlamıştır.

Yeri gelmişken bugün yaşamakta olduğumuz Covid-19 salgınına da sanayimiz ve üretim hayatımız bağlamında birkaç cümle ile değinmek istiyorum. Salgın 2020’nın hemen başında başladığı için, sanayi sektörümüzün bu süreçten nasıl etkilendiğini 500 Büyük üzerinden ancak gelecek yıl görebileceğiz.

Şunu söylemek gerekir ki dünya, tarihte eşine az rastlanan bir kriz yaşamaktadır. İnsanları içeriye kapatan, petrolden, sanayi ve tüketime kadar birçok alandaki talebi bıçak gibi kesen bir tablo ile karşı karşıyayız. Ekonominin en önemli kuralının talebin oluşması olduğunu adeta yaşayarak öğreniyoruz. Talep şalterini bir anda indirdiğinizde neler olduğunu görüyoruz.

Yaşanmakta olan bu olağan dışı süreçten tüm sektörler etkilendi. Bu zor günler yaşanırken, sanayimiz ile ilgili bir konuya dikkatinizi çekmek istiyorum. Türkiye sanayisi bu süreçte bütün zorluklara rağmen toplumsal sorumluluğunu yerine getiriyor ve üretimin ne kadar önemli ve hayati olduğunu bu dönem bir kere daha ortaya koyuyor.

Ülkemizin sorunları olmakla birlikte krizlere rağmen güçlü bir üretim yapısı ve üretmek arzusuna sahip sanayicileri olduğunu buradan bir kez daha gururla söyleyebiliriz. Son beş aydan beri hayat belirli ölçüde donmuş olsa dahi sağlıktan temel ihtiyaç malzemelerine, fedakar çalışanlarımız ile birlikte üretimde bir başarı hikâyesi yazılıyor. İhracatımız her şeye rağmen devam ediyor.

Nitekim İstanbul Sanayi Odası olarak her ay açıklamakta olduğumuz Türkiye İmalat PMI ve Türkiye İhracat İklimi Endeksi, Haziran’da sanayide güçlü bir toparlanmaya işaret etmektedir. Türkiye İmalat PMI 40,9’dan 53,9’a çıkarken, İhracat İklimi Endeksi 34,1’den 47,5’e yükselerek sanayi çarklarının güçlü bir şekilde dönmeye başladığını göstermiştir. Bunun yanında ihracat pazarlarında yaşanan olumlu gelişmeler de önümüzdeki günler için umut vermektedir.

Tabii bu süreçte çalışan şirketlerimizin hepsi daha sağlıklı, daha korunaklı çalışma koşulları oluşturma çabası içindeler. Biz de İstanbul Sanayi Odası olarak bu anlamda üzerimize düşen görevi en iyi şekilde yerine getirmenin gayreti içindeyiz. Oluşturduğumuz “Covid-19 Çalışma Standartları” ve daha birçok eğitim çalışmalarımızla bu sürece kurumsal ve sosyal sorumluluğumuzun bir gereği olarak katkı sağlıyoruz.

Ülkemizin aydınlık yarınları için sanayimizi ve üretim gücümüzü ayakta tutmak zorundayız. Sözlerime bu duygularla son verirken, bu önemli araştırmayı kamuoyu ile paylaşmak üzere bizimle birlikte olduğunuz için hepinize tekrar teşekkür ediyor, saygı ve sevgilerimi sunuyorum.

By admin

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir